HOE LINKS WAS ADOLF HITLER EIGENLIJK?

HOE LINKS WAS ADOLF HITLER EIGENLIJK?

15 mei 2019 0 Door Indignatie redactie

Vandaag maken we een uitstapje op controversieel terrein. Maar dat maakt het niet minder interessant. Het is onderdeel van ons streven om een meer helder beeld te krijgen van de Tweede Wereld Oorlog, en de achtergronden die aan het conflict ten grondslag lagen. In de laatste weken loopt er in de Duitse media een discussie, die draait om de vraag of Adolf Hitler zijn politieke carrière begon als een linkse activist. De aanzet is een artikel in Die Welt, een krant van het Springer concern, maar met een vrij goede reputatie. Laten we maar eens kijken wat Die Welt over het vroege leven van Hitler boven water heeft gehaald, en hoe deze gebeurtenissen de geschiedenis hebben beïnvloed.

We gaan nu terug naar het voorjaar van 1919. Duitsland was na het einde van de Eerste Wereld Oorlog in chaos. Er waren verschillende opstanden en revoluties geweest. Een proces dat uiteindelijk uitmondde in de Republiek van Weimar. Wij zullen ons bezighouden met de situatie in Beieren, en vooral kijken naar de ontwikkelingen in München. Op 7 april 1919 riep de Centrale Raad van de Beierse Republiek samen met de Revolutionaire Arbeiders Raad de Beierse Raden Republiek uit. Dit gebeurde in München, de grootste stad van de regio. Voor de Duitse centrale regering was dit een reden om het leger te mobiliseren. Men duldde geen communistische raden republiek, en zou er alles aan doen om deze republiek weer ten val te brengen. Als antwoord op deze mobilisatie riepen de leiders van de arbeiders en de soldaten raden de dictatuur van het proletariaat uit. Deze maatregel was bedoeld om de Raden Republiek te beschermen. Op palmzondag probeerde een vrijwilligersmilitie, met de naam Republikanische Schutzbund, een coup te plegen, om zo de Raden Republiek uit te schakelen. De militie was loyaal aan de coalitieregering van de sociaal democraat Johannes Hoffmann. Hem was de Raden Republiek een doorn in het oog.

Anders dan door de militie leiders verwacht, weigerde het garnizoen in München, inclusief het 2de Infanterie Regiment, de coup te steunen. Het ging zelfs nog verder, want een aantal eenheden in de stad kozen openlijk de kant van de Raden Republiek. De poging om de revolutionairen te ontmachtigen mislukte dan ook jammerlijk. Kort na de couppoging werd besloten om nieuwe verkiezingen voor de soldaten raden uit te schrijven, en deze stemming vond op 15 april 1919 plaats. Het doel van de verkiezingen was het aantonen van de volledige steun van de soldaten raden voor de Raden Republiek. Precies op dat moment komen we voor het eerst in de geschiedenis Adolf Hitler tegen. Hij stelde zich kandidaat voor de soldaten raad van het vervangend bataljon van de demobiliseringscompagnie van het 2de Infanterie Regiment. Hitler, die de rang van korporaal had en bijna 30 was, eindigde op de tweede plek en werd met 19 stemmen verkozen tot lid van de raad.

Het feit dat hij zich kandidaat stelde, en ook nog werd gekozen, geeft aan dat hij in die tijd een linkse overtuiging had. De soldaten raden werden communistische geleid, en dat was bij iedere soldaat bekend, dus ook bij Hitler. Toch nam hij zijn plaats in de raad in. Er bestaat zelfs een foto van. De soldaten raden lieten er geen misverstand over bestaan dat ze bereid waren om te vechten voor de Raden Republiek. Overigens viel Hitler’s linkse overtuiging al wat eerder op. Eind februari 1919 nam hij deel aan een treurmars voor de vermoordde socialistische minister president Kurt Eisner. Eisner stamde uit een Joodse familie, maar blijkbaar was dat voor Hitler in die tijd nog geen probleem. De twee Beierse Raden Republieken, inclusief de tweede, die onder communistische leiding stond, kenden verschillende leiders met een Joodse afkomst, waaronder Ernst Toller, Erich Mühsam, Gustav Landauer, Eugen Leviné en Tobias Axelrod. Ook dat weerhield Hitler is niet van om binnen de soldaten raad actief te zijn.

Al deze zaken komen niet overeen met de beschrijving die Hitler zelf van zijn vroege leven gaf. In “Mein Kampf”, en ook in een eerder boek, beweert hij dat hij het Marxisme altijd heeft bestreden. Hij beschuldigde de marxisten er van dat ze misbruik van de arbeiders maakten om hun eigen belangen te dienen. Overigens had hij wel altijd een soort gevoel voor de arbeidersklasse, want hij verweet eerdere nationalistische partijen dat ze de sociale factor negeerde, en daarmee de arbeiders in de armen van de linkse partijen en bonden dreven. Maar dat was Hitler’s eigen versie, die dus niet overeenkomt met de waarheid. Zijn politieke activiteiten in München heeft hij steeds angstvallig verzwegen. Hij beweerde alleen dat hij een tegenstander van de Raden Republiek was geweest, en maar net aan arrestatie was ontkomen. We weten nu dat dit niet klopte.

Maar nu terug naar de Raden Republiek zelf. De Centrale Regering in Berlijn wilde zo snel mogelijk een einde aan deze republiek maken. Er werden zwaar bewapende troepen en loyale Frei Korpsen naar Beieren gestuurd, om, zoals de sociaal democratische minister Gustav Noske het zei: “een einde aan het carnaval der waanzin te maken”. Al snel braken er gevechten uit tussen deze eenheden en de rode soldaten van de Raden Republiek. Vanaf het begin bleek het een ongelijke strijd te zijn die dan ook werd verloren, en begin mei rapporteerde de militaire leiders aan Noske dat de revolutie in München was neergeslagen, en dat ze de stad in handen hadden. Er waren tussen de 600 en 1000 doden gevallen. Het ging hierbij om soldaten van de Raden Republiek en een groot aantal burgers die eigenlijk niets met de opstand te maken hadden.

Meteen na het neerslaan van de Raden Republiek liep Hitler over naar de andere kant. Hij begon zich toen ook als een overtuigd antisemiet op te stellen. Het lijkt er op dat zijn teleurstelling over de uitkomst van de opstand zo groot was, dat hij een radicaal andere richting koos. Maar dat doet er niet aan af dat hij tussen het einde van de Eerste Wereld Oorlog en het neerslaan van de opstand in München, wel degelijk een links revolutionaire instelling had getoornd. Overigens bestaat er ook geen enkele aanwijzing dat Hitler voor het neerslaan van de Raden Republiek een antisemiet was. Het kan dus zijn dat hij de leiders van de Raden Republiek met een Joodse achtergrond verantwoordelijk hield voor de nederlaag. Het spreekt voor zich dat hij zijn “linkse” verleden niet kon gebruiken toen hij een andere koers koos. Niet alleen verzweeg hij zijn activiteiten voor de Raden Republiek, maar hij beweerde ook dat hij al in 1908 in Wenen antisemiet was geworden. Ook dit wordt door de feiten tegen gesproken, omdat hij juist toen met veel Joden vriendschappelijke banden onderhield. In die tijd was het voor politieke leiders makkelijk om een eigen biografie in elkaar te zetten die paste bij hun plannen voor de toekomst. Niemand trok iets na, en vaak stonden dingen ook niet op schrift. Het was dus makkelijk om storende feiten gewoon te verwijderen. Hitler was zeker niet de enige die een eigen biografie verzon, of liet verzinnen. Daarom is het juist zo interessant dat toch niet alle sporen zijn uitgewist, ook al heeft het 100 jaar geduurd voor dat deze feiten aan het licht kwamen.

Verdere linkse sporen

Overigens was Hitler ook niet de enige in zijn kring met een “links’ verleden. Ook Joseph Goebbels bestudeerde eerst het Marxisme voordat hij naar de NSDAP van Hitler overstapte. In deze partij maakte hij eerst deel uit van de linker vleugel. Dat brengt ons meteen bij een ander stukje geschiedenis dat ook vrij opzienbarend is. In 1923 besloten leidende leden van de Duitse communistische partij KPD in het Rijnland, een samenwerkingsverband aan te gaan met de NSDAP van Hitler. Zij vonden gehoor bij verschillende “linkse’ NSDAP leden, waaronder Goebbels en Otto en Gregor Strasser. De samenwerking kwam daadwerkelijk tot stand. Er werd een compromisvlag ontworpen met de symbolen van de twee stromingen, en woordvoerders van de KPD en de NSDAP spraken op elkaars congressen. De samenwerking duurde maar een paar maanden. De betrokken KPD functionarissen verlieten toen de partij en gingen als Nationaal Communisten verder. Ze hielden aan de communistische ideologie vast, maar verwierpen het internationalisme.

Binnen de NSDAP bleef tot 1930 een soort socialistische vleugel actief, die sterk verbonden was met de nationaal revolutionaire ideeën binnen de SA. Veel SA leden kwamen uit de arbeidersklasse, en zij zagen zich zelf als revolutionairen. Hoewel Hitler voor lange tijd op de SA had gesteund, keerde hij zich van het idee van een nationale revolutie af. Nadat Hitler in 1933 aan de macht kwam, maakte de SS voor altijd een einde aan de “linkse neigingen” binnen de NSDAP. De SA bleef wel bestaan, maar werd een soort veteranen organisatie zonder politieke invloed. De SS maakte voortaan de dienst uit, en groeide uit tot een soort eigen staat, met eigen regels. Wat hiervan het resultaat was is geschiedenis, en algemeen bekend.

Na de Tweede Wereld Oorlog werd een erg zwart-wit beeld van het conflict gepropageerd. Dat beeld heeft lang stand gehouden. Maar in werkelijkheid waren er veel grijze vlakken, waaruit soms de meest vreemdsoortige situaties ontstonden. Deze zaken hebben geen echte invloed meer op de huidige strijd, maar het ontdekken van het verleden, en de beweegredenen die achter bepaalde ontwikkelingen een rol speelden, blijven interesse opwekken, en niet zelden zijn er toch lessen uit te halen die ook nu nog van belang zijn. In deze tijd van geschiedvervalsing is het opdiepen van nieuwe feiten een cruciale taak, om een beter begrip van grote conflicten te krijgen, en die voortaan te voorkomen.

 

Bronnen: Die Welt Sven Felix Kellerhoff “Hitler’s politieke carrière begon in het links extremisme”, Het Nationaal Bolsjewisme in Duitsland, Wikipedia, Adolf Hitler; Zijn leven, zijn redevoeringen; uitgegeven door Uitgeverij Verbum september 2018.

Comments

comments