Uncovered: Berliner Zeitung wordt nu bestuurd door hardcore communisten

Uncovered: Berliner Zeitung wordt nu bestuurd door hardcore communisten

4 december 2019 0 Door Indignatie redactie

Een voormalige Stasi-medewerker en hardcore communist heeft twee Berlijnse kranten gekocht. Hij gebruikt ze vooral om zijn politieke kijk op de wereld te transporteren. De uitgeverij van Berlijn heeft sindsdien een geloofwaardigheidsprobleem.

De Bild-Zeitung vat het kort samen: “Dertig jaar na de val van de Berlijnse muur,” tweette hoofdredacteur Julian Reichelt, “is de Berliner Zeitung terug in Stasi-handen.” Hij reageerde op een rapport van de Welt am Sonntag, volgens welke de nieuwe Eigenaar van de Berlijnse uitgeverij Holger Friedrich was informant van de staatsveiligheidsdienst van de DDR. Hoewel de hoofdredacteuren van Berliner Zeitung en Berliner Kurier, Jochen Arntz en Elmar Jehn de beschuldiging onmiddellijk verwierpen, had Reichelts tweet gewezen op een probleem dat de overleving van de uitgever zou kunnen kosten – de verbrijzelde geloofwaardigheid van zijn journalisten.

Het feit dat een voormalige Stasi-werknemer sinds 1 november 2019 een aanzienlijk deel van de hoofdstadpers beheert, is ongetwijfeld een noviteit in de Duitse mediageschiedenis. Hoewel de afgelopen 30 jaar journalisten zoals Spiegel-editor Diethelm Schröder en ARD-sportcoördinator Hagen Boßdorf zijn blootgesteld als informanten. Maar dat een uitgever als een voormalige onofficiële werknemer (IM) wordt onthuld, is er niet geweest. Het verschil met alle voorgaande gevallen is dat een krant kan worden gescheiden van een ongepaste werknemer – niet door de eigenaar.

De ondernemer, die uit de DDR kwam, begon met veel lof. Niet alleen de werknemers van de Berlijnse uitgeverij, waartoe behalve de Berliner Zeitung en de Berliner Kurier ook de beheerders van het kapitaalportaal “Berlin.de” behoren, waren opgelucht dat ze na jaren van onzekerheid weer een perspectief hadden. In de media-industrie was het een open geheim dat de vorige eigenaars, de Keulen DuMont Medienholding, zich wilden terugtrekken uit het tekort op de Berlijnse krantenmarkt. Holger Friedrich en zijn vrouw Silke, die de uitgeverij overnamen, maakten in verschillende interviews ook duidelijk dat ze grote plannen met het tijdschrift nastreefden en zich ook emotioneel met hen identificeerden.

Nieuwe uitgever was Stasi spion

En dan dat: op 15 november publiceerde de nieuwe uitgever een tekst in de Berliner Zeitung waarin hij 13 vragen beantwoordde die hem de wereld op zondag hadden gesteld – ongebruikelijk in veel opzichten. De uitgever bevestigde dat hij tijdens zijn driejarige militaire dienst was overeengekomen om samen te werken met het ministerie van Staatsveiligheid (MfS) en ook verslag uitbracht over andere personen. Tegelijkertijd ontkende hij echter dat hij “actief” was voor de MfS en verklaarde hij dat hij in een “noodsituatie” had gehandeld. De Stasi had hem gearresteerd op beschuldiging van een vlucht uit de Republiek en een gewapende grensinbreuk, waardoor hij geen keus had. Bovendien waren de spionnen “testpersonen” van de Stasi met wie ze wilden achterhalen of hij zich gedraagt ​​in overeenstemming met hun vereisten. Bij de eerste gelegenheid zou hij zich uit de samenwerking hebben teruggetrokken door middel van actieve “deconspiratie”.

In de tussentijd kunnen de belangrijkste documenten uit het bestand van 125 pagina’s op internet worden bekeken . De inhoud wijkt echter aanzienlijk af van de presentatie van de uitgever. Republiek ontsnapping of zelfs een gewapende grensdoorbraak wordt nergens vermeld. Friedrich werd ook niet gearresteerd of het voorwerp van een voorlopig onderzoek dat in dergelijke gevallen moest worden ingesteld. Volgens de documenten werd hij nogal “operatief verwerkt” op verdenking van desertie en kreeg hij enkele dagen in detentie in zijn kazerne. Voor onofficiële samenwerking met de MfS werd hij vervolgens “gepleegd op basis van politieke overtuiging”.

Zelfs de bewering van Friedrich over de vermeende “testpersonen” van de Stasi wordt niet bevestigd door het dossier. Slechts eenmaal wordt aangekondigd dat hij door een IM-kandidaat moet worden gecontroleerd op zijn betrouwbaarheid. Bijna al zijn informatie betreft echter mensen die niets met de Stasi te maken hadden – en in sommige gevallen was hij zwaar belast. In twaalf grotendeels handgeschreven rapporten heeft hij onder meer een sergeant aan de kaak gesteld die accessoires uit voertuigen van de “Minister Reserve” had gemist en die de paraatheid had aangetast. Een soldaat die verwantschap heeft met het Westen, gebruikt een ongeldige ID-kaart op vakantie. Een stoker noemde hem het verbranden van rauwe bruinkool als “Schweinerei voor het milieu”.

Communisten hebben alles en iedereen aan de kaak gesteld

De hoge officier constateerde daarom dat Friedrich in de gesprekken mensen uit zijn omgeving belast. Hij merkte ook verschillende keren op welke maatregelen vervolgens waren genomen. Hij prees ook regelmatig de “ontmoetingsdiscipline” van zijn informant en vatte het samen: “In de eerdere samenwerking met de genoemde, volgde hij de gegeven instructies op en voldeed hij de in goede kwaliteit geplaatste orders.”

Zelfs de bewering van Friedrich dat hij zijn rapporten over een kerkgebonden soldaat had “gecoördineerd”, die de Stasi met zijn hulp wilde onderzoeken, lijkt weinig geloofwaardig in het licht van de documenten. Zoals Frederick onder andere zijn hogere officier vertelde, droeg de broer van de soldaat zichzelf met vertrekgedachten in het Westen, dit zou zijn eigen broer in de Stasi zwart hebben gemaakt.

Vooral in de eerste helft van 1988 ontmoette Friedrich regelmatig de eerste luitenant van de Stasi. Hij moest vaak bij het ochtendgloren de barak uit sluipen om in een bosrijke omgeving in zijn auto te stappen. In mei vond eindelijk de formele werving plaats. Friedrich ondertekende een handgeschreven verbintenisverklaring van anderhalve pagina, waarin hij onder meer overeenkwam zijn rapporten in de toekomst te ondertekenen met de codenaam “Peter Bernstein”. Daarna leverde hij meer rapporten op.

Maar dan, vanaf september 1988, ontstaat er een gat van zes maanden in het bestand. Tussendoor wordt op 21 december alleen opgemerkt dat het IM-proces is overgedragen aan een andere medewerker. Daarmee waren er kennelijk problemen, zoals de documenten suggereren. Friedrich ontmoette hem pas in februari 1989 – de laatste ontmoeting van de IM “Bernstein” met de Stasi.

Het feit dat Frederick toen weigerde, zoals hij beweerde, en daarom een ​​waarschuwing ontving, wordt niet bevestigd door de documenten. De hoofdofficier merkte eerder op in zijn overdrachtsrapport van 21 december 1988, dat de IM “momenteel” werd gebruikt om te bewijzen aan een soldaat die op de vlucht was voor zijn intenties. In het eindrapport van 15 september 1989 staat: “Gebaseerd op een verandering van werknemer, is het IMS ontsnapt aan verdere samenwerking onder officiële voorwendsels.” Vergeleken met de nieuwe werknemer heeft Friedrich herhaaldelijk benadrukt dat hij “de samenwerking met de MfS niet op vrijwillige basis” Gestarte basis “. Meer en meer heeft hij de houding ontwikkeld “dat zijn handelen niet langer verenigbaar is met zijn geweten”.

Communistische Friedrich beëindigde de Stasi-samenwerking alleen met het uiteenvallen van de DDR

Vergeleken met andere Stasi-informanten, staat de spionageactiviteit van Friedrich op het lagere middenveld. Het is vooral aan hem te danken dat hij de samenwerking zelf heeft beëindigd. Natuurlijk moet er rekening mee worden gehouden dat de DDR op dat moment al aanzienlijke tekenen van verval vertoonde.

Wat de zaak vandaag zo precair maakt, is eerder dat de uitgever zijn Stasi-verleden voor zijn vrijlating verborgen had voor het management, de werknemers en het publiek. Zijn geloofwaardigheid leed nog meer schade toen hij zijn versie van de procedure door Order di Mufti in het blad bracht, zonder dat de redactie de mogelijkheid had om de juistheid ervan te verifiëren.
Ook dat was misschien lastig, als de uitgever anders redactiewerk had weggehouden.

Lees ook:  QAnon "We Are the Storm" en Trump is fan

De basisregel van elke krantenbezitter, om zich niet te bemoeien met de rapportage, maar hij had pijn gedaan voor zijn vrijlating. Hij had zijn hoofdredacteur de “hint” gegeven om te rapporteren over de beursgang van een biotechbedrijf, dat deze plichtsgetrouw neerlegde. De verantwoordelijke wetenschapsredacteur van de Berliner Zeitung publiceerde vervolgens een rapport over het bedrijf – zonder te vermoeden dat Friedrich zelf bij het bedrijf betrokken was.

Ook politiek bemoeiden de uitgevers zich met de rapportage. In een speciale editie ter gelegenheid van het 30-jarig jubileum van de val van de Berlijnse muur, presenteerden ze hun kijk op de wereld en de DDR op twee pagina’s aan de Berliner Zeitung. Ze schreven bijvoorbeeld over de laatste secretaris-generaal van de SED, Egon Krenz, dat hij in het najaar van 1989 ‘de grootheid’ had om geen bevelen te geven om geweld te gebruiken – ‘heel goed wetende dat hij zijn hoge sociale positie riskeerde moest bij de beslissing ook rekening houden met een mogelijk verlies van iemands leven. Met deze persoonlijke beslissing heeft Egon Krenz miljoenen mensen in staat gesteld om zelfbepaalde, positieve levenspaden te hebben, waardoor we deze tekst onder andere in deze krant kunnen publiceren. We zijn daar dankbaar voor en willen graag vragen of het even groot was

Deze passage veroorzaakte veel lezers – zelfs binnen de redactie – verbijstering. Als lid van het Politburo en Honecker was kroonprins Krenz een van de belangrijkste verantwoordelijken voor de SED-dictatuur. Als CC-secretaris voor beveiligingskwesties was hij ook zoiets als de superieur van Stasi-minister Erich Mielke. Als lid van de Nationale Defensieraad had hij er eindelijk voor gezorgd dat hij aan de westelijke grens van de DDR meedogenloos op vluchtelingen schoot, en daarom werd hij in 1997 wegens doodslag in vier gevallen veroordeeld tot een gevangenisstraf – tot zes en een half jaar trouwens. Ook voor de vervalsing van de resultaten bij de lokale verkiezingen in mei 1989 was Krenz verantwoordelijk als hoofd van de DDR-verkiezingscommissie. Enkele weken later koos hij nadrukkelijk de kant van het Chinese leiderschap,

De dankbaarheid van de uitgevers jegens Krenz werd niet alleen weerspiegeld in hun eigen tekst. In dezelfde speciale editie verscheen een interview van twee pagina’s met de SED-functionaris waarin hij mocht opscheppen over zijn vermeende verdienste in de val van de Berlijnse muur. Hoofdredacteur Jochen Arntz en Elmar Jehn veroordeelden hem met onderdanige vragen zoals: “Was er enige dank voor het stoppen van het bloedvergieten?” Of: “Heb je erover nagedacht om terug in de politiek te gaan?” Zelfs valse verklaringen achtergelaten de twee gaan door de ex-dictator. Tegen deze achtergrond heeft de Stasi-activiteit van Friedrich plotseling ook een betekenis voor het heden.

SED-lidmaatschap op 20-jarige leeftijd

Uit zijn dossier bleek ook dat de uitgever op 20-jarige leeftijd ook lid werd van de SED. Zijn redenering dat dit “voorwaarde” was voor de toelating tot de Abitur en de studie, is pure onzin, want zelfs in de DDR moest men lid worden van de staatspartij om de universitaire toegangskwalificatie te bereiken. Veel waarschijnlijker is dat Friedrich een fervent voorstander van het regime was.

Dat de uitgevers diep hebben gebroken met dit verleden, blijkt niet uit hun openbare verklaringen. Integendeel: “Iets elementair is 30 jaar geleden door het Westen opzij geschoven”, zegt het op een gegeven moment in zijn mammoettekst, “iets dat vandaag pijnlijk ontbreekt.” Dit past in hun perfide relativering van de SED-dictatuur door te stellen dat Europa “een nog grotere staat van onrecht” is dan de DDR vanwege de doden aan zijn buitengrenzen.

Als gevolg hiervan ziet de Berliner Zeitung zichzelf plotseling terug in zijn eigen verleden worden gekatapulteerd. Alleen moeizaam kon de voormalige SED-Blatt zich in de laatste 30 jaar van het beeld bevrijden, om tientallen jaren als spreekbuis van de communistische heersers te hebben gediend en tot de dag van vandaag te treuren over de DDR. Keer op keer verschenen er nostalgische artikelen van redacteuren die al in dienst waren van de SED.

Meerdere keren werd de uitgever geschokt door Stasi-schandalen. Al in het midden van de jaren negentig moesten verschillende editors weg omdat ze een IM-bestand over hen hadden gevonden. Omdat het de uitgever echter niet was toegestaan ​​zijn werknemers volgens de Duitse wetgeving te controleren, waren er achteraf ook teleurstellingen. Pas in 2008 werd bekend dat het hoofd van de afdeling, Thomas Leinkauf, die onder andere een verdomde kritiek op het gedenkteken Berlijn-Hohenschönhausen aan de krant had gegeven, een voormalige Stasi-informant was. Het plaatsvervangend hoofd van de politieke afdeling bleek ook een ex-IM te zijn.

Aan de andere kant kwamen journalisten in de problemen die de ostalgische lijn niet konden helpen. Zo eindigde de redacteur Renate Oschlies, die verbonden was met de burgerbeweging van de DDR en regelmatig schreef over de machinaties van de Stasi, omdat “artikelen over de verwerking van de geschiedenis van de DDR in de toekomst niet langer werden onderzocht, geschreven en gedrukt zou moeten zijn. Ze moest twee instanties aanklagen om haar dienstverband voort te zetten. Uiteindelijk raakte ze zwaargewond.

Poging tot het daaropvolgende zuivere wassen

Het feit dat de nieuwe uitgever van de Berliner Zeitung, Michael Maier, in een commentaar op de vermomming van zijn uitgever opschepte met deze collega, laat zien dat de herinterpretatie van het verleden al is begonnen. Omdat een toekomst van de uitgeverij nauwelijks denkbaar is zonder het Friedrich-stel, hebben de deelnemers weinig andere keuze dan de krant en de eigenaar in het best mogelijke licht te plaatsen. Hoewel een team van vijf leden was uitgeschakeld om Friedrichs Stasi-bestand “journalistiek voor te bereiden”, hebben de lezers van Berliner Zeitung en Berliner Kurier er tot op de dag van vandaag geen enkele pagina van gezien.

Het past in deze strategie dat de hoofdredacteur de voormalige federale commissaris voor Stasi-documenten, Marianne Birthler, en de historicus Ilko-Sascha Kowalczuk inhuurt als aanhangers bij de interpretatie van het evenement. Birthler had zich onlangs beschikbaar gesteld aan de Culturele Senator van Links in Berlijn om het Berlijn-Hohenschönhausen Memorial naar een nieuwe politieke lijn te brengen. Kowalczuk herinnert zich nog steeds hoe hij 2017, de Berlijnse staatssecretaris Andrej Holm, in bescherming nam, die zijn werk als full-time Stasi-staf had verborgen. Toen Holm moest aftreden, zei Kowalczuk: “Dit is waanzin. Ik ben verbluft. “

Of de tactiek van de daaropvolgende opschoning echter twijfelachtig is. Omdat ondertussen de uitgevers ook economisch tegen de wind in staan. Nadat Friedrich in een interview de werking van het kapitaalportaal “Berlin.de” als de “echte schat van onze deal” beschreef, maakte de Senaat van Berlijn duidelijk dat hij de samenwerking met de Friedrichs niet zou voortzetten. Het feit dat de via de portal ingevoerde gegevens van burgers sinds 1 november 2019 in handen zijn van een voormalige Stasi-medewerker, is voor sommige politici al een verontrustend idee. Zelfs de baas van de Madsack Group, die de twee bladen tot nu toe van berichten voorziet, distantieerde zich van de uitgevers.

Om hun onafhankelijkheid te redden, willen de redacteuren nu een statuut krijgen. De uitgever kondigde ook aan dat hij zijn functie in het bestuur van het biotechbedrijf zou verlaten “totdat de volledige documenten van de Stasi Records Authority beschikbaar zijn en door deskundigen worden beoordeeld”. Maar het is twijfelachtig dat deze maatregelen de verloren eer van de Berlijnse uitgeverij zullen herstellen, vooral omdat de geheime Stasi-activiteit en de zetel in de Raad van Commissarissen niets met elkaar te maken hebben. Zo blijft de Berliner Zeitung goed gebonden aan zijn ondergang aan een man die voorheen spioneerde voor de Stasi en tot op heden is de tweede machtigste man in de DDR dankbaar.

Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine donatie klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Lees ook:  Mes-terreur in Aue: acht Arabische mannen vallen het kerstfeest aan voor arme mensen in de pastorie


Comments

comments