Europa en de grote migratie

Europa en de grote migratie

18 december 2019 0 Door Indignatie redactie

Ongekende massabewegingen van mensen hebben het naoorlogse Europa volledig veranderd.

Peter Gatrell’s The Unsettling of Europe: The Great Migration, 1945 to the Present is een tour de force , waarin persoonlijke verslagen worden samengebracht over de angsten, het lijden en de hoop van diegenen die onderweg zijn in het naoorlogse Europa. Het biedt ook een indringende analyse van de factoren die massale migratie naar en binnen Europa hebben veroorzaakt .

‘Elke belangrijke ontwikkeling in het naoorlogse Europa houdt verband met migratie’, schrijft Gatrell. ‘Denk aan het herstel en de wederopbouw van het continent in de nasleep van de wereldoorlog, de nauwere afstemming van staten die de economische gemeenschap vormden en vervolgens de Europese Unie ; de oprichting van een rivaliserend politiek blok in Oost-Europa; het afstoten van Europa’s overzeese rijken en de erfenis van koloniale heerschappij; de ineenstorting van het communisme en het opnieuw opstellen van de kaart van Europa. ‘

Er zijn veel redenen voor mensen die grenzen overschrijden. De verhalen van migranten verschillen enorm. Voor sommigen is migratie een verschrikkelijke hartverscheurende beproeving. Voor anderen is het een kans, vol hoop. ‘Velen woonden permanent in een vreemd land en brachten gezinnen groot; hun kinderen en kleinkinderen zetten wortels neer ‘, schrijft Gatrell. Deze ‘kansenmigratie’, zoals Gatrell het noemt, stond centraal in de naoorlogse geschiedenis van Europa. Cahit, een Turkse man, beschrijft zijn gevoelens van hoop toen hij in 1964 naar West-Duitsland reisde: ‘Toen ik uit het raam van de trein keek en zag dat we de grens van Turkije naar Bulgarije overstaken, dacht ik dat ik zal terugkeren over vijf tot tien jaar miljonair. ‘ Velen zijn echter gedwongen tegen hun wil in te gaan. En anderen zijn vervolging en oorlog ontvlucht of uit economische noodzaak verdwenen.

‘Niet alles kan worden geschreven als een geschiedenis van vooruitgang, en niet al deze voorbeelden van het losmaken van banden die mensen aan bepaalde plaatsen van herkomst bonden, waren gunstig’, waarschuwt Gatrell. Dit wordt het sterkst geïllustreerd in de onvrijwillige beweging van naar schatting 17 miljoen mensen in heel Europa in de onmiddellijke nasleep van de Tweede Wereldoorlog. En het was echt onvrijwillig. Zoals Gatrell uitlegt, kwamen de geallieerde machten tijdens de Potsdam-conferentie in 1945 overeen om ‘massale populaties te verdrijven’ als onderdeel van hun ‘georkestreerde programma om etnisch meer uniforme natiestaten te creëren’. In totaal werden 10 miljoen etnische Duitsers gedwongen verplaatst van Oost-Europa – voornamelijk Polen, Tsjechoslowakije en Roemenië – naar de verdeelde staat Duitsland. Sommigen kregen slechts enkele minuten om in te pakken. Meer dan een half miljoen Hongaren werden uit Tsjechoslowakije verdreven. ‘Andere uitzettingen en deportaties, met gevolgen voor Polen, Oekraïners, Kareliërs, Turken en anderen, gingen gepaard met de onteigening van land en andere activa’, schrijft Gatrell. De Canadese historicus Modris Eksteins, wiens eigen Letse familie gedwongen was hun thuisland te ontvluchten, weet het tumult goed te vangen: ‘Er waren nog nooit zoveel mensen tegelijk op pad geweest. Krijgsgevangenen, slavenarbeiders, overlevenden van concentratiekampen, ex-soldaten, Duitsers verdreven uit Oost-Europa en vluchtelingen die de Russische opmars waren ontvlucht … Een razernij. ‘ ‘Er waren nog nooit zoveel mensen tegelijk onderweg. Krijgsgevangenen, slavenarbeiders, overlevenden van concentratiekampen, ex-soldaten, Duitsers verdreven uit Oost-Europa en vluchtelingen die de Russische opmars waren ontvlucht … Een razernij. ‘ ‘Er waren nog nooit zoveel mensen tegelijk onderweg. Krijgsgevangenen, slavenarbeiders, overlevenden van concentratiekampen, ex-soldaten, Duitsers verdreven uit Oost-Europa en vluchtelingen die de Russische opmars waren ontvlucht … Een razernij. ‘

Voor sommigen is migratie een vreselijke hartverscheurende beproeving; voor anderen is het een kans, vol hoop

Sinds de oorlog hebben veel migranten te maken gehad met uitdagingen bij aankomst in hun land van bestemming, waaronder: slechte accommodatie, slechte beloning en minimaal vooruitzicht op sociale of economische vooruitgang. Ze zijn behandeld als buitenstaanders en velen zijn niet aangemoedigd om zich te vestigen.

Tijdens de naoorlogse boom, die duurde tot het begin van de jaren zeventig, hebben individuen zoals Cahit mogelijk genoeg rijkdom kunnen verzamelen om terug te keren naar hun thuisland met betere vooruitzichten voor de toekomst. Maar in de afgelopen decennia zijn de lonen gedaald, waardoor het leven van migranten nog preciezer is geworden. Zoals Gatrell het stelt, ‘werkgevers keken naar migranten om backbreaking werk uit te voeren en’ vuile banen ‘aan te nemen’. De Duitse onderzoeksjournalist Günther Wallraff bracht twee jaar undercover door en nam de identiteit aan van de Turkse ‘gastarbeider’ Ali Levent. In zijn boek uit 1985 Laagste van de Lage’ uitWallraff legde de schokkende omstandigheden bloot waaraan Turkse arbeiders in de jaren vijftig, zestig en zeventig werden blootgesteld. Wallraff wees er onlangs op dat Turken nu aan de onderkant van de Duitse samenleving zijn vervangen door Roemenen, Polen, Russen en langdurig werklozen uit het voormalige Oost-Duitsland. ‘Destijds ontvingen de Turkse arbeiders 6 Duitse markeringen ($ 4) per uur’, zei Wallraff. ‘Tegenwoordig werken mensen voor 2 euro ($ 2,50).’

De naoorlogse boom hing af van een voortdurende stroom van arbeid. ‘Regelingen van georganiseerde migratie om het arbeidsaanbod te stimuleren, begonnen direct na de oorlog’, schrijft Gatrell. Hij legt uit dat deze initiatieven zijn ontworpen om economische doelstellingen te bereiken, in plaats van humanitaire motieven na te streven. Groot-Brittannië, België en Noorwegen ‘energetisch gerekruteerde’ arbeiders uit ontheemdenkampen in Europa. Deze kampen waren in Duitsland gevestigd, Oostenrijk en Italië, voornamelijk voor vluchtelingen uit Oost-Europa en voormalige gevangenen van concentratiekampen. In 1946 sloot België een deal met Italië om 50.000 werknemers te werven voor zijn kolenindustrie in ruil voor de levering van steenkool aan Italië. ‘Iedereen die het aanbod van een baan aannam maar vervolgens weigerde de put in te gaan, werd gearresteerd en vastgehouden in militaire kazernes in Brussel […] voordat hij werd gerepatrieerd’, zegt Gatrell.

De voorloper van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) – de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) – omvatte overeenkomsten om vraag en aanbod van arbeid te harmoniseren via arbeidsuitwisselingen tussen Frankrijk, Duitsland, Italië, België, Nederland en Luxemburg. De ‘onlesbare dorst naar arbeid’ in West-Duitsland resulteerde in de georganiseerde werving van werknemers van de late jaren 1950 tot de vroege jaren 1970. Veertien miljoen ‘gastarbeiders’ kwamen in deze periode naar Duitsland, van wie 11 miljoen, voornamelijk Griekse, Spaanse en Italiaanse arbeiders, uiteindelijk naar hun land van herkomst terugkeerden. Gatrell stelt dat het overvloedige aanbod van arbeid de productie heeft helpen ondersteunen ‘terwijl de ongebreidelde groei van de binnenlandse lonen werd beperkt’. Ondertussen voegden Cubaanse en Vietnamese arbeiders toe aan de industriële beroepsbevolking van de Sovjetunie en Oost-Europa. ‘Dus,

Als het gaat om ‘vrijheid van verkeer’ binnen de EU, variëren persoonlijke verhalen opnieuw enorm. Aan de ene kant van het spectrum staan ​​migranten die een precair leven leiden met weinig veiligheid. Anderzijds zijn er mensen die vrij reizen en genieten van de voordelen van rijkdom en veiligheid – door de politicoloog Adrian Favell omschreven als ‘Eurostars’. Deze Eurostars – bankiers, IT-specialisten en andere mobiele professionals – wonen meestal in het ene land en werken in een ander land. Sommige bevoorrechte Europeanen hebben zich semi-permanent of permanent in andere Europese landen gevestigd. In 2008 woonden bijvoorbeeld meer dan 60.000 Duitsers in Spanje. ‘De meesten woonden in gated communities, genaamd urbanizaciones‘, Legt Gatrell uit. ‘Het leven van de’ Eurostars ‘en van expats in het algemeen kruiste zelden het leven van precaire migranten, behalve wanneer de eerste de laatste kort tegenkwam als schoonmakers, obers en receptionisten.’

De veel geroemde ‘vrijheid van verkeer’ van de EU is natuurlijk niet van toepassing op mensen buiten de EU. Om ‘fort Europa’ te behouden, heeft de EU barbaarse maatregelen genomen om te voorkomen dat haar figuratieve muren worden doorbroken. In 2013 keurde het Europees Parlement de oprichting van het Europees grensbewakingssysteem (Eurosur) goed – een kader voor informatie-uitwisseling dat is ontworpen om het beheer van de buitengrenzen van de EU te verbeteren. ‘Al dit toezicht, ondersteund door nieuwe biometrische technologieën, zoals gezichtsherkenning, kwam neer op een indrukwekkende opdracht en een uitbreiding van de reikwijdte en de schaal van grenscontrole. En niemand knipperde met de financiële kosten ‘, schrijft Gatrell.

Lees ook:  Duitse minister Seehofer wil rechts-extremisme bestrijden "zoals islamisme"

De uitbreiding van de EU in 2004 – met de toetreding van voormalige Sovjetbloklanden – legde eisen op aan haar nieuwe leden om de controles aan de oostelijke grenzen van de EU te verscherpen. ‘Niet-EU-landen keken toe, als buren die niet zeker zijn van hun plaats’, schrijft Gatrell. Degenen buiten de EU zagen nieuwe barrières voor hun eigen beweging worden opgetrokken. Oekraïners stelden voor dat het ijzeren gordijn was vervangen door een ‘fluwelen gordijn’ tussen oost en west. De grens tussen Oekraïne en Polen is inderdaad veranderd sinds Polen tot de EU is toegetreden. Er is nu een buitengrens die de twee landen scheidt, wat nieuwe reisbeperkingen met zich meebracht.

Dit gebeurde in heel Oost-Europa, schrijft Gatrell. Bijvoorbeeld: ‘EU-ambtenaren hebben de regering van Kosovo duidelijk gemaakt dat als het land nauwere samenwerking met Brussel en de EU-lidstaten wil genieten, het illegale immigratie moet beperken’. Dit betekende sterkere grenzen tussen Kosovo en andere oostelijke landen. Elders moet Kroatië, om toe te treden tot het Schengengebied, waarin het vrije verkeer van de EU heerst, de EU ervan overtuigen dat het zijn buitengrenzen kan controleren. De grensstrijdkrachten daar ‘gebruiken verschillende tactieken, waaronder afranselingen, pepperspray en politiehonden, om niet-Europeanen op afstand te houden’, schrijft Gatrell.

Het streven om het verkeer van arbeid binnen de EU te vergemakkelijken is hand in hand gegaan met een streven om niet-Europeanen buiten te houden, met name degenen met de ‘verkeerde’ huidskleur

Sinds de naoorlogse boom is het streven om de verplaatsing van arbeidskrachten over de grenzen binnen de EU te vergemakkelijken in feite gepaard gegaan met een streven om niet-Europeanen buiten te houden, met name degenen met de ‘verkeerde’ huidskleur. Neem het Verenigd Koninkrijk. De Nationality Act van 1948 liet koloniale onderdanen vrij het Verenigd Koninkrijk binnen. Maar in 1962 keurde de conservatieve regering van Harold Macmillan de Commonwealth Immigrants Act goed, die het vrije verkeer voor burgers uit Commonwealth-landen beperkte. Dit werd gevolgd door de Labour-regering van Harold Wilson die de Commonwealth Immigration Act van 1968 goedkeurde, die, zoals Gatrell stelt, ‘verwoestende gevolgen had voor potentiële migranten naar het VK die anders relatief weinig toegangsbeperkingen hadden ondervonden’. Deze wet was ‘een verdere nagel in de doodskist van de migratie van het Gemenebest,

Deze laatste handeling is aangenomen ter voorbereiding op de toetreding tot de EEG. ‘Toekomstig lidmaatschap van de EEG stelde belangrijke vragen over migratie, gezien het fundamentele Verdrag van Rome (1957) voorzag in vrij verkeer binnen de gemeenschap’, schrijft Gatrell. Er zijn maatregelen genomen om immigratie te beperken ‘om de angst van sommige lidstaten, zoals Nederland, weg te nemen dat zwarte Gemenebestburgers in grote aantallen zouden migreren’. In 2002 heeft de Labour-regering onder Tony Blair de Nationality, Immigration and Asylum Act aangenomen om de toegangscontrole te verscherpen en de toegang tot sociale voorzieningen en banen te beperken ‘onder de mantra’ misbruik aanpakken ‘, schrijft Gatrell. De Labour-regering heeft ook de lijst van landen die als ‘veilig’ worden beschouwd uitgebreid. Als Blair opschepte in een toespraak voor de Confederation of British Industry (CBI) in 2004, ‘viel de asielinname in 2003 vier keer zo snel in het VK als in de rest van Europa’.

Duitsland heeft op dezelfde manier wetten aangenomen om de aankomst van asielzoekers te beperken. In de welzijnswet voor asielzoekers van 1993 ( Asylbewerberleistungsgesetz ) is bepaald dat aanvragers die Duitsland via een veilig derde land hebben bereikt, kunnen worden gedwongen naar dat derde land terug te keren. Asielzoekers mochten ook niet langer betaald werk opnemen.

Dus hoewel westerse regeringen in 1951 het VN-vluchtelingenverdrag hebben ondertekend, waarin hun verantwoordelijkheid tegenover slachtoffers van vervolging werd erkend, zochten dezelfde regeringen steeds onmenselijkere manieren om zich aan die verplichting te onttrekken.

Gatrell is duidelijk: het EU-beleid is er in toenemende mate op gericht te voorkomen dat niet-Europese asielzoekers hun toevlucht in Europa vinden. Maar er is spanning geweest binnen de EU. De Dublin-verordening bepaalt dat het land dat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielaanvraag, het land is waarin de asielzoeker voor het eerst voet zette. De meeste migranten die proberen Europa binnen te komen, doen dit per boot, wat betekent dat ze eerst hun weg vinden naar Italië, Griekenland of Spanje. En migranten kiezen voor boten dankzij EU-richtlijn 51 uit 2001, waardoor luchtvaartmaatschappijen de rekening betalen voor de terugvlucht als de migranten niet over de juiste papieren beschikken. De vervoerders kunnen ook een boete krijgen van 3.000 en 5.000 euro voor elke overtreding.

Europese leiders en EU-ambtenaren hebben vluchtelingen grondig ontmenselijkt

Zoals Gatrell opmerkt, kibbelen Europese leiders steeds vaker over migratie, maar waar ze het allemaal over eens lijken te zijn, is de noodzaak om ‘de verantwoordelijkheid voor het afschrikken van vluchtelingen naar andere landen te verplaatsen’. Hij merkt op dat ‘beleidsmakers het hebben gehad over’ externalisering ‘van controle, in feite de grenzen van Europa verleggen en de mensenrechten van migranten kortstondig’. Er zijn dus overeenkomsten gesloten met niet-EU-landen, zoals Albanië, Tunesië, Egypte en Libië, om door de EU gefinancierde detentiecentra op te richten. ‘Deze centra hielden vluchtelingen uit de schijnwerpers en stelden hen bloot aan degradatie en misbruik, met name in Libië’, betreurt Gatrell. In 2013 erkenden EU-landen minder dan 15 procent van de asielaanvragen uit het Midden-Oosten, Afghanistan en de Hoorn van Afrika.

In de ogen van Europese leiders en EU-ambtenaren worden vluchtelingen grondig ontmenselijkt. Maar niet in de ogen van de bewoners van de eilanden waar helaas honderden dode lichamen op stranden zijn aangespoeld. ‘Locals op Lampedusa, op de grens van Griekenland met Turkije en op Griekse eilanden’, schrijft Gatrell, ‘toonden solidariteit met vluchtelingen door te helpen met begrafenissen of met repatriëring van de lichamen van degenen die op zee zijn verdronken’. Ze hielpen waar mogelijk instanties en contactpersonen te identificeren en namen deel aan begrafenisdiensten. De vluchtelingen zijn misschien niet met veel waardigheid behandeld op hun wanhopige reis naar Europa. Maar in ieder geval probeerde iemand hen een waardige begrafenis te geven.

Ondanks de verhalen over menselijk belang onderzoekt Gatrell niet echt het effect van migratie op de landen van herkomst. Hoe worden mensen bijvoorbeeld achtergelaten als een groot deel van de bevolking wordt ontworteld en hun thuisland verlaat? Gatrell stelt dat sommige landen er baat bij hebben hun overtollige werknemers te kunnen ontslaan, terwijl ze een deel van hun inkomen ontvangen in de vorm van overmakingen. Maar hij geeft toe dat ‘de belangen van exporterende en importerende landen niet noodzakelijk samenvallen’.

Er is daarom behoefte aan meer onderzoek naar het effect van EU-aangedreven ontvolking op landen zoals Letland, dat een vijfde van zijn bevolking heeft verloren, en Roemenië, dat drie miljoen mensen, waaronder de helft van zijn artsen, heeft verloren sinds de toetreding tot de EU. Veel van deze landen hebben een groot deel van hun beroepsbevolking verloren. En ze laten een verouderende bevolking achter, wiens sociale en gezondheidszorgbehoeften niet adequaat kunnen worden vervuld.

Tegenwoordig wordt het debat over migratie en immigratie vaak gepresenteerd als een morele discussie – waarbij de ene kant ‘tolerantie’ en ‘openheid’ waardeert en de andere kant als ‘racistisch’ en xenofoob ‘. We moeten dringend verder gaan dan deze schrille, nepdebatten en de effecten van migratie eerlijker onderzoeken. De ontregeling van Europa is een welkome bijdrage aan dit debat, omdat het doet wat zo weinig andere studies doen: duidelijk gericht op de krachten die migratie stimuleren, en op de effecten van migratie op degenen die zijn ontworteld.

Helene Guldberg is auteur van Reclaiming Childhood: Freedom and Play in an Age of Fear , and Just Another Ape? . Bezoek haar website hier .

The Unsettling of Europe: The Great Migration, 1945 to the Present
, door Peter Gatrell, wordt uitgegeven door Allen Lane. (Bestel dit boek bij Amazon (VK) ).

Lees ook:  Europa op de rand van een burgeroorlog
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine donatie klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.

Comments

comments