COVID-19: Hoe 3 eerdere pandemieën enorme maatschappelijke verschuivingen teweegbrachten

COVID-19: Hoe 3 eerdere pandemieën enorme maatschappelijke verschuivingen teweegbrachten

13 oktober 2020 0 Door Indignatie redactie

Andrew Latham begint met de Antonijnse en Cyprische tweelingplagen, die het Romeinse rijk verwoestten en aanleiding gaven tot het christendom.

Andrew LATHAM

Vóór maart van dit jaar dachten waarschijnlijk maar weinigen dat ziekte een belangrijke motor van de menselijke geschiedenis zou kunnen zijn.

Nu niet meer. Mensen beginnen te begrijpen dat  de kleine veranderingen die  Covid-19 al heeft ingeluid of versneld – telegeneeskunde, werken op afstand, sociale afstand nemen, de dood van de handdruk, online winkelen, het virtueel verdwijnen van contant geld enzovoort – hun levenswijze. Ze weten misschien niet zeker of deze veranderingen de pandemie zullen overleven. En ze zijn misschien onzeker of deze veranderingen voorgoed of slecht zijn.

Drie eerdere plagen zouden enkele aanwijzingen kunnen opleveren over de manier waarop Covid-19 de boog van de geschiedenis zou kunnen buigen. Terwijl  ik lesgeef  in mijn cursus ‘Plagen, pandemieën en politiek’, hebben pandemieën de neiging om menselijke aangelegenheden op drie manieren vorm te geven.

Ten eerste kunnen ze het fundamentele wereldbeeld van een samenleving ingrijpend veranderen. Ten tweede kunnen ze economische kernstructuren op zijn kop zetten. En ten slotte kunnen ze machtsstrijd tussen naties beïnvloeden.

Ziekte leidt tot opkomst van het christelijke westen

De Antonine pest, en zijn tweelingbroer, de Cyprian plaag –  zowel nu op grote schaal dacht te zijn veroorzaakt door een pokken stam  – verwoeste het Romeinse Rijk van AD 165 tot 262.  Het is al geschat  dat de gecombineerde pandemieën sterftecijfer was ergens tussen een- kwart tot een derde van de bevolking van het rijk.

Het aantal doden is weliswaar verbluffend, maar vertelt slechts een deel van het verhaal. Dit veroorzaakte ook een diepgaande transformatie in de religieuze cultuur van het Romeinse rijk.

Aan de vooravond van de Antonijnse plaag was  het rijk heidens . De overgrote meerderheid van de bevolking aanbad meerdere goden en geesten en geloofde dat rivieren, bomen, velden en gebouwen elk hun eigen geest hadden.

Het christendom, een monotheïstische religie die weinig gemeen had met het heidendom,  had slechts 40.000 aanhangers , niet meer dan 0,07 procent van de bevolking van het rijk.

Maar binnen een generatie na het einde van de Cyprische plaag was het christendom de dominante religie in het rijk geworden.

Hoe hebben deze tweelingpandemieën deze diepgaande religieuze transformatie beïnvloed?

Rodney Stark stelt in zijn baanbrekende werk  The Rise of Christianity dat deze twee pandemieën het christendom een ​​veel aantrekkelijker geloofssysteem maakten.

Hoewel de ziekte in feite ongeneeslijk was, kon rudimentaire palliatieve zorg – bijvoorbeeld de verstrekking van voedsel en water – het herstel stimuleren van degenen die te zwak waren om voor zichzelf te zorgen. Gemotiveerd door christelijke liefdadigheid en een ethiek van zorg voor de zieken – en mogelijk gemaakt door de dikke sociale en liefdadigheidsnetwerken waar de vroege kerk omheen was georganiseerd – waren de christelijke gemeenschappen van het rijk bereid en in staat om dit soort zorg te bieden.

Heidense Romeinen, aan de andere kant, kozen ervoor om ofwel de uitbraken van de pest te ontvluchten, ofwel zichzelf te isoleren in de hoop dat infectie bespaard bleef.

Dit had twee effecten.

Ten eerste overleefden christenen de verwoestingen van deze plagen sneller dan hun heidense buren en ontwikkelden ze sneller een hogere mate van immuniteit. Toen ze zagen dat veel meer van hun christelijke landgenoten de plaag overleefden – en dit toeschreven aan ofwel goddelijke gunst ofwel de voordelen van de zorg die door christenen werd geboden –  voelden veel heidenen zich aangetrokken tot de christelijke gemeenschap en het geloofssysteem dat eraan ten grondslag lag . Tegelijkertijd bood het verzorgen van zieke heidenen christenen ongekende mogelijkheden om te evangeliseren.

Ten tweede stelt Stark dat, omdat deze twee plagen onevenredig veel jonge en zwangere vrouwen hebben getroffen, het lagere sterftecijfer onder christenen zich vertaalde in een hoger geboortecijfer.

Het netto-effect van dit alles was dat, in ongeveer de tijdspanne van een eeuw, een in wezen heidens rijk goed op weg was om een ​​meerderheidschristelijk rijk te worden.

Plaag van Justinianus en val van Rome

De plaag van Justinianus, genoemd naar de Romeinse keizer die regeerde van 527 tot 565, arriveerde in het Romeinse Rijk in 542 na Christus en verdween pas in 755 na Christus. Tijdens de twee eeuwen van herhaling doodde het  naar schatting 25 tot 50 procent. procent van de bevolking  – overal van 25 miljoen tot 100 miljoen mensen.

Dit enorme verlies aan levens heeft de economie lamgelegd en een financiële crisis teweeggebracht die de staatskas heeft uitgeput en het eens zo machtige leger van het rijk heeft gehinderd.

In het oosten werd Rome’s belangrijkste geopolitieke rivaal, Sassanid Perzië, ook verwoest door de pest en was daarom niet in staat om de zwakte van het Romeinse rijk uit te buiten. Maar de strijdkrachten van het islamitische Rashidun-kalifaat in Arabië – dat lange tijd door de Romeinen en Sassaniërs was onderdrukt – waren grotendeels onaangetast door de pest. De redenen hiervoor zijn niet goed begrepen,  maar ze hebben waarschijnlijk te maken met de relatieve isolatie van het kalifaat van grote stedelijke centra .

Kalief Abu Bakr liet de kans niet verloren gaan. Door het moment  te grijpen, veroverden zijn troepen snel het hele Sassanidische rijk  terwijl het verzwakte Romeinse rijk van zijn territoria in de Levant, de Kaukasus, Egypte en Noord-Afrika werd ontdaan.

pandemie

Moslimtroepen van het Rashidun-kalifaat veroverden de Levant – een regio van het Midden-Oosten – van het Byzantijnse rijk in 636 na Christus. (Wikimedia Commons)



Pre-pandemie, de mediterrane wereld was relatief verenigd door handel, politiek, religie en cultuur. Wat naar voren kwam was een gebroken trio van beschavingen die op zoek waren naar macht en invloed: een islamitische in het oostelijke en zuidelijke Middellandse Zeegebied; een Griekse in de noordoostelijke Middellandse Zee; en een Europese tussen de westelijke Middellandse Zee en de Noordzee.

Deze laatste beschaving – wat we nu middeleeuws Europa noemen   – werd bepaald door een nieuw, onderscheidend economisch systeem.

Vóór de pest was de Europese economie  gebaseerd op slavernij . Na de pest dwong het aanzienlijk verminderde aanbod van slaven landeigenaren om percelen toe te kennen aan nominaal “vrije” arbeiders – lijfeigenen die de velden van de heer bewerkten en in ruil daarvoor militaire bescherming en bepaalde wettelijke rechten van de heer ontvingen.

De zaden van het feodalisme werden geplant.

Black Death of the Middle Ages

De Zwarte Dood brak uit in Europa in 1347  en doodde vervolgens tussen een derde en de helft  van de totale Europese bevolking van 80 miljoen mensen. Maar het heeft meer dan mensen gedood. Tegen de tijd dat de pandemie begin 1350 was opgebrand, ontstond er een duidelijk moderne wereld – een die werd bepaald door vrije arbeid, technologische innovatie en een groeiende middenklasse.

Voordat de   bacterie Yersinia pestis  in 1347 arriveerde, was  West-Europa een feodale samenleving die overbevolkt was . Arbeid was goedkoop, lijfeigenen hadden weinig onderhandelingsmacht, sociale mobiliteit werd belemmerd en er was weinig prikkel om de productiviteit te verhogen.

Maar door het verlies van zoveel levens werd een verstarde samenleving wakker geschud.

Een tekort  aan arbeidskrachten gaf de boeren meer onderhandelingspositie. In de agrarische economie moedigden ze ook de wijdverbreide adoptie van nieuwe en bestaande technologieën aan – de ijzeren ploeg,  het drieveldwisselingssysteem  en bemesting met mest, die allemaal de productiviteit aanzienlijk verhoogden. Buiten het platteland resulteerde het in de uitvinding van tijd- en arbeidsbesparende apparaten zoals de drukpers, waterpompen voor het leegpompen van mijnen en buskruitwapens.

pandemie

De Zwarte Dood veroorzaakte enorme tekorten aan arbeidskrachten. (Universal History Archive / Universal Images Group via Getty Images)

Op hun beurt moedigden de vrijheid van feodale verplichtingen en de wens om hogerop te komen op de sociale ladder  veel boeren  aan om naar steden te verhuizen en deel te nemen aan ambachten en ambachten. De meer succesvolle werden rijker en vormden een nieuwe middenklasse. Ze konden zich nu meer van de luxegoederen veroorloven die alleen van buiten de grenzen van Europa konden worden verkregen, en dit stimuleerde zowel de langeafstandshandel als de efficiëntere driemaster die nodig waren om die handel te bedrijven.

De toenemende welvaart van de nieuwe middenklasse stimuleerde ook het patronaat van kunst, wetenschap, literatuur en filosofie. Het resultaat was een explosie van culturele en intellectuele creativiteit – wat we nu de Renaissance noemen  .

Onze huidige toekomst

Dit alles wil niet zeggen dat de nog steeds aanhoudende Covid-19-pandemie vergelijkbare wereldschokkende gevolgen zal hebben. Het sterftecijfer  van Covid-19 lijkt in niets op dat van de hierboven besproken plagen, en daarom zijn de gevolgen mogelijk niet zo seismisch.

Maar er zijn enkele aanwijzingen dat ze dat zouden kunnen zijn.

Zullen de stuntelige pogingen van de open samenlevingen van het Westen om het virus onder controle te krijgen, het al wankelende geloof in de liberale democratie verbrijzelen  en ruimte creëren voor andere ideologieën om te evolueren en uit te zaaien?

Op een vergelijkbare manier kan Covid-19 een reeds aanhoudende geopolitieke verschuiving  in de machtsverhoudingen tussen de VS en China versnellen  . Tijdens de pandemie heeft China het voortouw genomen in het verstrekken van medische hulp aan andere landen als onderdeel van zijn “ Health Silk Road ” -initiatief. Sommigen beweren  dat de combinatie van het falen van Amerika om leiding te geven en het relatieve succes van China bij het oppakken van de speling, China’s opkomst naar een positie van mondiaal leiderschap wel eens zou kunnen stimuleren.

Ten slotte lijkt Covid-19 het ontrafelen van lang gevestigde werkpatronen en praktijken te versnellen  , met gevolgen die de toekomst van kantoortorens, grote steden en openbaar vervoer zouden kunnen beïnvloeden, om er maar een paar te noemen. De implicaties van deze en aanverwante economische ontwikkelingen kunnen even diepgaand transformerend blijken te zijn als de gevolgen van de Zwarte Dood in 1347.

Uiteindelijk zijn de gevolgen op langere termijn van deze pandemie – net als alle eerdere pandemieën – eenvoudigweg niet te beseffen voor degenen die ze moeten doorstaan. Maar net zoals plagen uit het verleden de wereld hebben gemaakt die we momenteel bewonen, zo zal deze plaag waarschijnlijk de wereld opnieuw maken die door onze kleinkinderen en achterkleinkinderen wordt bevolkt.Het gesprek

 Het gesprek via  consortiumnews.com

Geniet van 0% BTW op alle mondkapjes waardoor wij ze voor een scherpe prijs kunnen aanbieden.

Goedkoopste mondkapjes van Nederland!

✓ 100 stuks voor 24,99, de laagste prijs van Nederland
✓ Vandaag besteld, morgen in huis
✓ Op voorraad in Nederland, geleverd met PostNL
✓ 3-laags mondkapje van A-kwaliteit
✓ Met GB/T32610-2016 keurmerk

€24,95

Nu kopen is morgen in huis klik hier om te bestellen



Herbruikbaar mondkapjes – Kinderen

€9,99

Wil jij een herbruikbaar mondkapje voor kinderen bestellen?

Dit product is een herbruikbaar mondkapje voor kinderen inclusief filter. Je kinderen zijn hiermee beter beschermd. Je kunt dit product wassen in de wasmachine, of de filter vernieuwen met een nieuwe filter. Door de extra filter welke erin zit, komt er geen stof of andere bacteriën door. Dit geeft een goed en beschermend resultaat.

✓ Vandaag besteld, morgen in huis
✓ Op voorraad in Nederland, geleverd met PostNL



Comments

comments