Centrumpartij D66 verslaat extreemrechts en wint Nederlandse verkiezingen, meldt het landelijke persbureau

Rob Jetten D66 is in poleposition om de nieuwe premier te worden.

Volgens het ANP heeft D66, de liberale partij van Rob Jetten, de Nederlandse verkiezingen gewonnen. Daarmee versloeg hij de extreemrechtse Partij voor de Vrijheid (PVV) van Geert Wilders.

Hij is pas 38, maar Rob Jetten, de vrolijkste man op de verkiezingsavond van Nederland, kan bogen op een uitgebreide politieke ervaring. Hij was gemeenteraadslid, Tweede Kamerlid, minister van Klimaat en Energie, staatssecretaris, en nu wordt hij misschien wel de jongste premier – en de eerste openlijk homoseksuele – in de geschiedenis van het land.

Met een constante glimlach, een sterke media-aandacht – hij deed zelfs mee aan  “De Slimste Mens” – en een positieve boodschap die de bladzijde omsloeg in het aanhoudende Nederlandse politieke drama, heeft Jetten bereikt wat niemand een paar weken geleden had verwacht: de Tweede Kamerverkiezingen winnen en de resultaten van zijn partij, de liberale progressieve partij D66, een boost geven.

D66 en de PVV kwamen woensdag als gelijkwaardige grootste uit de bus met elk 26 zetels in de Tweede Kamer. Maar nu bijna alle stemmen geteld zijn, zei ANP vrijdag dat D66 niet meer in de race is voor de eerste plaats. Het is een nipte overwinning, met slechts 15.155 stemmen voorsprong op de PVV, met een tellerstand van 99,7 procent.

Jetten zei vrijdag dat het een “historisch resultaat voor D66” was en dat hij daar “erg trots op is”. Hij voegde eraan toe: “Tegelijkertijd voel ik een grote verantwoordelijkheid om deze week snel te beginnen met het verkennen van de opties om een ​​stabiele en ambitieuze regering te vormen.”

Het resultaat is dat Jetten in de poleposition verkeert om een ​​coalitie te smeden – een recht dat normaal gesproken alleen is weggelegd voor de grootste partij – en om, als hij slaagt, premier van Nederland te worden. 

D66 en de PVV eindigden vóór de centrumrechtse liberalen van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), die woensdag 22 zetels behaalden; het linkse verbond GroenLinks-Arbeid, dat 20 zetels behaalde; en het centrumrechtse ChristenDemocratisch Appèl (CDA), dat er 18 kreeg. Van de kleinere partijen is de conservatieve partij JA21 de grootste, met negen zetels.

Jetten heeft al laten weten dat hij de noodzaak van een brede coalitie inziet, omdat D66 naar Nederlandse maatstaven een ‘kleine grote partij’ is. Demissionair premier Dick Schoof zei vrijdag echter dat het proces niet snel zal verlopen.

Het smeden van een coalitie kan lastig worden als het nodig is om de centrumrechtse VVD en de linkse alliantie GroenLinks-Arbeid te overtuigen om zich bij dezelfde regering aan te sluiten, nadat ze fel tegen elkaar campagne voerden.

Jetten zei dat hij hoopt op een “stabiel kabinet” en dat een coalitie waarin D66 de meest linkse partij is, niet zijn voorkeur heeft. “Ik denk dat kiezers duidelijk hebben gemaakt dat samenwerking in het centrum echt de boodschap achter deze uitslag is”, voegde hij eraan toe.

Hij riep VVD-leider Dilan YeÅŸilgöz, die herhaaldelijk een coalitie met GroenLinks-Arbeid heeft afgewezen, op om daarover na te denken. “Kiezers willen dat we stoppen met politieke spelletjes en echt samen de schouders eronder zetten”, zei hij.

De verkiezingsuitslag is nog niet officieel; de stembiljetten per post moeten nog worden geteld, evenals de stemmen die in de gemeente Venray zijn uitgebracht. De officiële uitslag wordt naar verwachting volgende week vrijdag bekendgemaakt door de Nederlandse Kiesraad.

Jetten zei dat hij dinsdag een scout zal voorstellen, die de taak krijgt om tijdens de eerste ronde van de gesprekken met de leiders van alle partijen “van links tot rechts” te spreken.

Ondanks zijn terugval ten opzichte van de verkiezingen van 2023, is Wilders strijdlustig.

“Wel 26 zetels, net als D66. Niemand verslaat de PVV. Absoluut niemand!”,  plaatste Wilders donderdag op X. Vrijdag  voegde hij  eraan toe: “Wat de uitslag landelijk ook wordt, de PVV is weer de grootste partij in veel provincies, waaronder Limburg” – Wilders’ eigen provincie.

Zijn PVV was de grootste partij in de vorige Nederlandse regeringscoalitie. Het was een kabinet vol onderlinge strijd, dat ten val kwam toen Wilders zijn partij terugtrok vanwege een geschil over het asielbeleid. De extreemrechtse oproerkraaier heeft vrijwel geen kans om in de volgende regering te komen, omdat partijen een samenwerking met hem hebben uitgesloten.

Met uitzondering van de VVD kregen Wilders’ voormalige coalitiepartners het zwaar te verduren bij de verkiezingen van woensdag: de populistische Boeren-Burgerbeweging (BBB) ​​verloor drie van haar zeven zetels, terwijl het centristische Nieuw Sociaal Contract werd gedecimeerd en van 20 zetels in 2023 naar nul nu ging.

Jetten had ook een boodschap, in vloeiend Engels, voor centristische bondgenoten op het continent – ​​en de hele wereld.

“Ik denk dat we nu aan de rest van Europa en de wereld hebben laten zien dat het mogelijk is om populistische bewegingen te verslaan als je campagne voert met een positieve boodschap en ik ben heel trots op dit historische resultaat voor D66”, zei hij.