Interne macht en externe afhankelijkheid bij de erkenning van de staat Palestina
Indignatie redactie
13 min. lezen
Palestina – Westerse landen die medeplichtig zijn aan de bezetting en genocide, bieden een vijgenblad van soevereiniteit door een Palestijnse staat te erkennen die in werkelijkheid nog steeds bezet is.
Twee jaar na de overstroming van Al-Aqsa wordt de historische betekenis ervan alleen maar groter. De kwestie van Palestina die centraal staat tijdens de Algemene Vergadering van de VN in 2025 kan niet los worden gezien van de crisis die de overstroming van Al-Aqsa heeft veroorzaakt voor het zionisme en de bredere westerse wereldorde.[1]
De prominente aanwezigheid van Palestina op de Algemene Vergadering van de VN van dit jaar is des te opvallender, aangezien Netanyahu slechts twee jaar eerder voor hetzelfde orgaan stond om te pochen over het vermeende “einde” van de Palestijnse kwestie en de normalisering van de zionistische betrekkingen met Arabische staten.[2]
De Palestijnse kwestie in de Algemene Vergadering van de VN draaide vooral om de erkenning van de staat Palestina door verschillende grote westerse mogendheden. Dit heeft naar verluidt geleid tot een verdere isolatie van Israël op het wereldtoneel,[3] hoewel kritischer waarnemers de erkenning hebben afgedaan als performatief politiek theater dat weinig betekent in het licht van het wereldwijde onvermogen om de genocidale slachting die Israël onder Palestijnen aanricht te stoppen.[4]
Naar mijn mening vertegenwoordigt de haast van westerse staten om Palestina te erkennen een poging om diplomatiek te bereiken wat het zionisme militair niet heeft kunnen bewerkstelligen: de permanente ontwapening van Palestijnen om hun een gedegradeerde vorm van soevereiniteit op te leggen waardoor ze alleen maar in een effectieve staat van overgave aan het zionisme kunnen leven.
Met andere woorden, het Westen probeert Palestijnen een externe basis van soevereiniteit te verlenen, maar alleen op voorwaarde dat ze eerst elke werkelijk effectieve interne basis opgeven. Dit kan Palestijnen alleen maar in een zwakke, gefragmenteerde en afhankelijke toestand achterlaten. De basis voor een sterke, verenigde en onafhankelijke soevereiniteit is en blijft een interne macht die erkenning afdwingt van externe machten.
Voor elke staat of actor die zich werkelijk inzet voor de verwezenlijking van de Palestijnse soevereiniteit, is de vraag die voor hen ligt dezelfde die noodzakelijk is om een einde te maken aan de genocide: de ontwapening, niet van Palestina, maar van het zionisme.
Het is niet de ondermijning van de interne basis van de Palestijnse soevereiniteit die dit moment vereist, maar eerder de nederlaag van het zionistische koloniale project, iets wat noodzakelijkerwijs een omverwerping van de westerse wereldorde inhoudt. Om de tegenstrijdigheden van de erkenning van de staat Palestina te begrijpen, is het noodzakelijk om eerst de “twee soevereiniteiten” te begrijpen die de moderne wereldorde hebben vormgegeven, en hoe het Palestijnse verzet deze in een crisis heeft gebracht.
De ‘twee soevereiniteiten’ die de moderne wereldorde structureren
Soevereiniteit in de moderne wereldorde is gebaseerd op twee machtsverhoudingen, een interne en een externe.[5] Intern werkt soevereiniteit via het effectieve machtsmonopolie in een afgebakend gebied. Extern werkt soevereiniteit via de erkenning die wordt afgedwongen van, of verleend door, andere soevereinen. De twee machtsverhoudingen, hoewel verschillend, bewegen zich in een duidelijke relatie tot elkaar.
De relatieve kwalitatieve en kwantitatieve grondslagen van het “machtsmonopolie” dat intern door een soeverein wordt aangehouden, bepalen zijn vermogen om macht naar buiten te projecteren tegen andere soevereinen. De relatieve machtsbalans die dan tussen soevereinen bestaat, is bepalend voor de kwalitatieve vorm waarin zij elkaars soevereiniteit erkennen: wederzijdse erkenning, bevel of toekenning.
Waar een machtsbalans ontbreekt, kan er geen sprake zijn van ware wederzijdse erkenning. In dit geval eist de soeverein die over meer machtsprojectiecapaciteit beschikt, erkenning van andere soevereinen, aan wie hij op zijn beurt alleen erkenning zal verlenen als zij voldoen aan de voorwaarden die door de machtiger soeverein zijn gesteld.
Het is dit spel tussen de twee machtsverhoudingen dat de verschillende graden van soevereine macht van staten in het internationale systeem heeft gestructureerd, een verschil dat het meest fundamenteel tot uiting is gekomen in de relaties tussen staten van het Globale Noorden en het Globale Zuiden. Het onderscheid tussen soevereiniteit vindt zijn oorsprong in de koloniale en imperiale fundamenten van de moderne wereldorde, die ontstonden door de regelrechte ontkenning van soevereiniteit aan de volkeren van Amerika, Afrika en Azië door koloniserende Europese mogendheden.[6]
Deze ontkenning van soevereiniteit is historisch gezien opgelegd door een combinatie van fraude en geweld. Eurowesterse mogendheden hebben op verschillende manieren de soevereiniteit aangematigd door de inzet van een overweldigende militaire macht of, wanneer die macht niet toereikend was, door het opstellen van frauduleuze verdragen die de gekoloniseerden ertoe verleidden hun wapens neer te leggen en hun industrieën over te dragen.
De ontkenning van soevereiniteit aan de gekoloniseerde staat verder als de voorwaarde waardoor, haar andere, een volledig ontwikkelde moderne Europese soevereiniteit gerealiseerd zou worden. De vraag wat soevereine macht was, en hoe en waar deze zich manifesteerde, was een lastige in de vroegmoderne tijd. Deze vraag werd opgelost door de koloniale relatie, want het was in de koloniale ruimte dat een absoluut geweld werd gedemonstreerd en toegepast, wat de consolidatie van de Europese soevereiniteit mogelijk maakte.[7]
Europese vorsten erkenden elkaar wederzijds en hielden elkaar in evenwicht op basis van hun vermogen om soevereine macht over een koloniaal gebied te behouden en rijkdommen uit dat gebied te onttrekken.[8]
Er zijn dus twee vormen van soevereiniteit die de moderne wereldorde structureren: de sterke, verenigde, autonome soevereiniteit van de staten van de imperialistische kern, en de zwakke, gefragmenteerde, afhankelijke soevereiniteit van de staten in de periferie.[9]
De belangrijkste structurerende relatie van de moderne wereldorde is niet, zoals westerse staten beweren, een regel van internationaal recht die consistent en coherent het beginsel van soevereiniteit handhaaft. Het is veeleer de verminderde vorm van soevereiniteit die aan de volkeren en staten van het Mondiale Zuiden wordt opgelegd, die de structurele voorwaarde vormt voor het scheppen van orde tussen de volledig soevereine staten van het Noorden. [10]
Wanneer de basis van deze gedegradeerde vorm van soevereiniteit ter discussie wordt gesteld, zullen de heersende machten van de wereldorde dus proberen deze met alle mogelijke middelen te herstellen. Of, anders gezegd, wanneer de gekoloniseerden, en meer in het algemeen degenen in de periferie, de materiële mogelijkheden tonen om volledige soevereiniteit terug te winnen, worden zij onderworpen aan hernieuwde vormen van fraude en geweld die proberen hen terug te brengen naar een verminderde vorm van soevereiniteit.
Het is noodzakelijk om deze anti-imperialistische strijd voor soevereiniteit centraal te stellen, omdat het ons dwingt analytisch rekening te houden met hoe de structuur van de wereldorde niet alleen wordt gevormd door een zichzelf voortstuwend imperialisme, maar eerder door een strijd tussen imperialisme en anti-imperialisme.
Tussen ontkenning en herovering: de historische strijd voor Palestijns soeverein recht
Alleen binnen dit kader van de “twee soevereiniteiten” van de moderne wereldorde, en de betwistingen die daaruit voortvloeien, kunnen we de implicaties van de recente erkenning van de staat Palestina door westerse mogendheden begrijpen. De ontkenning van soevereiniteit aan het Palestijnse volk is historisch gezien tot stand gekomen door de macht en het bedrog die de kern vormen van het westerse imperialisme.
De toepassing van overweldigend geweld stelde het Britse imperialisme in staat om eerst de soevereiniteit over Palestina te usurperen en de Palestijnen de verdeling van hun grondgebied op te dringen in dienst van het zionistische koloniale project. Zionisme, zoals zijn vroege ideoloog Vladimir Jabotinsky betoogde, is niets meer dan een “kolonisatie-onderneming” die dus “staat of valt met de kwestie van gewapend geweld”. [11]
Jabotinsky erkende, in tegenstelling tot de waanideeën van andere vroege zionisten, dat Palestijnen nooit vrijwillig de soevereiniteit over hun land zouden opgeven. Zionistische usurpatie van de Palestijnse soevereiniteit kon alleen worden bewerkstelligd door een macht die Palestijnen kon onteigenen, hen naar verre landen kon verdrijven, hen in beperkte reservaten of Bantoestan-achtige gebieden kon opsluiten en hen in gevangenissen kon opsluiten. Een onophoudelijk project van landroof en soevereiniteitsaanranding zoals het zionisme kon noodzakelijkerwijs alleen standhouden door de inzet van een overweldigende macht.
In de lange geschiedenis van de moderne wereldorde heeft elke daad van ontkenning van soevereiniteit een tegenbeweging van de gekoloniseerden opgeroepen om hun soevereiniteit terug te winnen. Het Palestijnse verzet tegen de koloniale ontkenning van soevereiniteit, of, positiever gezegd, de demonstratie van het vermogen om soevereiniteit terug te winnen, is sinds het begin van het zionistische koloniale project consequent versterkt en hernieuwd.
Het zionisme en zijn imperialistische aanhangers hebben op de Palestijnse gewapende strijd, op elke demonstratie van het vermogen om volledige soevereiniteit terug te winnen, gereageerd door te proberen de Palestijnen terug te brengen naar een ontwapende en ongeorganiseerde toestand. Zionisme kan niet, in een relatie van wederzijdse erkenning, samengaan met een volledig soeverein Palestina. Het kan alleen samengaan met Palestijnen als deze laatsten worden gereduceerd tot een ontwapende en ongeorganiseerde humanitaire liefdadigheidsinstelling die permanent is overgeleverd aan de zionistische soevereine macht.
Het Westen heeft zich zo sterk achter het zionisme geschaard omdat het als proxy fungeert voor de westerse macht in de West-Aziatische regio. Zionisme, als proxy voor de projectie van westerse macht, is essentieel om de bevolking en staten van West-Azië in bredere zin een verminderde soevereiniteit op te leggen. De orde van verminderde of gedegradeerde soevereiniteit in West-Azië, voor zover deze de Amerikaanse financiële en energiemacht heeft ondersteund, is cruciaal geweest voor het handhaven van de stabiliteit en orde onder westerse vorsten.
De overstroming van Al Aqsa en de crisis van de westerse orde
Het is binnen deze context, waarin het zionisme een absoluut monopolie op de geweldsmiddelen tegen Palestijnen vereist, dat we de historische crisis die de Al-Aqsa-vloed heeft veroorzaakt, kunnen begrijpen, zowel voor de voortzetting van het zionistische koloniale project als voor de bredere westerse imperialistische orde. De genocidale reactie van het zionisme, en zijn westerse aanhangers, bewijst eens en voor altijd dat het niet kan samengaan met een soeverein Palestina.
Het zou liever zijn genocidale basis intensiveren en escaleren, een uitroeiingsoorlog voeren, dan zelfs maar een onderhandelde oplossing te accepteren die gebaseerd is op wederzijdse erkenning tussen twee vorsten. Een werkelijk soevereine Palestijnse staat zou in staat zijn om landroof te stoppen en het recht op terugkeer af te dwingen voor onteigende Palestijnen. Dit zou een materiële en ideologische crisis zijn waarvan het zionisme zich niet zou kunnen herstellen.
De onmiskenbare waarheid is echter op dit moment voor het zionisme en zijn westerse aanhangers dat de genocidecampagne niet in zijn opzet is geslaagd. Het valt niet te ontkennen dat het zionistische leger een groot deel van Gaza heeft verwoest en het gebied grotendeels onbewoonbaar heeft gemaakt. Toch blijft het Palestijnse verzet bewapend en in staat de consolidatie van de zionistische soevereiniteit over Gaza te voorkomen. [12] De basis voor een sterke, verenigde, onafhankelijke Palestijnse soevereiniteit blijft in Gaza bestaan, en de Palestijnen in Gaza in bredere zin weigeren zich over te geven.
De staat Palestina: erkenning als koloniale restauratie
Het is hier, voor zover zionisme en imperialisme er niet in geslaagd zijn om met geweld de voorwaarden voor een permanente degradatie van de Palestijnse soevereiniteit te herstellen, dat ze dat nu proberen te doen door middel van frauduleuze diplomatie. In die zin moeten we benadrukken dat het juist de standvastigheid van de Palestijnen in Gaza is, hun vermogen om weerstand te bieden en weerstand te bieden, die de westerse mogendheden er inderdaad toe heeft gedwongen een staat Palestina te erkennen. De Al-Aqsa-vloed heeft de wereld de ware genocidale aard van het zionisme blootgelegd.
Westerse staten waren maar al te blij om dit genocidale geweld volledig ongestraft te laten, wellicht in de veronderstelling dat de Palestijnen binnen korte tijd verslagen en overgegeven zouden worden. De Palestijnse weigering om zich over te geven heeft westerse staten echter in een legitimiteitscrisis gebracht, aangezien hun publiek dag in dag uit getuige is van de escalerende slachting van een live gestreamde genocide. Het Palestijnse verzet heeft een nieuwe vergelijking opgelegd: de verdediging van het zionistische project wordt nu ervaren als een destabilisatie van zowel de interne als de externe betrekkingen van de soevereiniteit van westerse staten.
De herconsolidatie van de westerse wereldorde, en de twee vormen van soevereiniteit waarop deze is gebaseerd, drijft de urgentie aan waarmee westerse staten nu een staat Palestina proberen te erkennen. Ze streven ernaar zowel hun legitimiteit te herstellen als de basis van het zionistische koloniale project te vernieuwen. Ze bieden aan Palestijnse soevereiniteit te verlenen op de voorwaarden die zijn vastgelegd in de recente “New York Declaration on the Peaceful Settlement of the Question of Palestine and the Implementation of the Two-State Solution”. [13]
Deze voorwaarden maken soevereiniteit afhankelijk van de effectieve demilitarisering van elke Palestijnse staat, of van de inperking van de Palestijnse macht binnen de grenzen die door de zionistische macht zijn gesteld. [14]
Kortom, het Westen probeert via diplomatie te bereiken wat op het slagveld niet bereikt kon worden: de permanente ontwapening van Palestina en de effectieve overgave aan het zionisme. Dit is diplomatieke fraude, een doorzichtige lokkertje, een voortzetting van de misleidende “verdragspraktijken” die het Westen al lang hanteert om verminderde en gedegradeerde vormen van soevereiniteit op te leggen. Met andere woorden, deze externe erkenning van Palestina is erop gericht de Palestijnen ertoe te dwingen om vrijwillig afstand te doen van de werkelijke interne basis van hun soevereiniteit.
Voor de Palestijnen zal dit nooit leiden tot echte soevereiniteit. Het zal de Palestijnen in plaats daarvan de middelen ontzeggen waarmee ze hun gestolen land kunnen terugvorderen. Het zal, nog fundamenteler, de middelen ontzeggen waarmee Palestijnen hun leven en land kunnen ordenen ten dienste van de Palestijnse sociale en culturele reproductie.
De juiste volgorde voor soevereine herovering is er altijd een geweest waarin de interne basis van soevereiniteit – de harde macht waarmee een volk zijn land verdedigt – externe erkenning afdwingt. Als soevereine herovering begint met, en zelfs afhankelijk is van, een externe basis die door vijandige mogendheden wordt verleend, kan dit alleen maar de werkelijke interne basis van soevereiniteit ondermijnen.
De recente geschiedenis heeft aangetoond dat dit het geval is in Zuidelijk Afrika, waar zowel Zimbabwe[15] als Zuid-Afrika[16] ermee instemden om landwinning af te schaffen als voorwaarde voor het verkrijgen van soevereiniteit door het Westen. In het Haïtiaanse post-coupgebied stelde het Westen de erkenning van de soevereiniteit afhankelijk van de permanente verdrijving van de Lavalas-partij uit het Haïtiaanse politieke landschap,[17] een stap die parallellen vertoont met de eis in de Verklaring van New York dat de Palestijnse soevereine erkenning afhankelijk zou zijn van het “einde van Hamas”.
Haïti is sindsdien ingesloten gebleven in een quasi-soevereine ruimte. Voor Palestijnen zelf is hun eigen recente geschiedenis een voldoende waarschuwing. De geschiedenis van de verdrijving van de PLO uit Beiroet in 1982, de bloedbaden die daarop volgden in Sabra en Shatila, en de versnelde landroof van het Oslo-kader, bewijzen de beperkingen van het beginnen met de noodzaak van externe erkenning.[18]
Het opgeven van de interne macht die de soevereiniteit grondvest, heeft geleid tot afhankelijkheid en fragmentatie onder Palestijnen. Het is de heropleving van de interne basis, geprojecteerd vanuit de bakermat van het Palestijnse verzet in Gaza, die zelfs deze kleine mate van externe erkenning heeft afgedwongen. Een toekomst waarin een sterk, verenigd en onafhankelijk Palestina ontstaat, vereist dat het interne bestel de basis blijft voor de Palestijnse soevereiniteit.
Wat de rest van de wereld betreft, zou elke actor die serieus werk maakt van de erkenning van een soevereine Palestijnse staat dezelfde eisen stellen die nodig zijn om de genocide te beëindigen. Wat de wereld vandaag de dag voor zich heeft, of het nu gaat om het einde van de genocide in Gaza, de realisatie van Palestijnse soevereiniteit of de stabilisatie van de wereldorde, is de kwestie van ontwapening en de nederlaag, niet van Palestina, maar van het zionisme.
De erkenning van de staat Palestina vereist materieel gezien dat er een tweezijdig wapenembargo wordt opgelegd aan het zionisme, en dat staten die Palestina erkennen de BDS-campagne volledig omarmen. Het Palestijnse verzet heeft aangetoond dat het niet verslagen zal worden in Gaza, en het Palestijnse volk heeft in het algemeen een vastberadenheid getoond om te blijven en terug te keren. Het moment is nu aangebroken voor de volksklassen en solidariteitsbewegingen wereldwijd om hun staten verder onder druk te zetten om een alomvattend wapenembargo en economische sancties op te leggen aan de bezettende zionistische entiteit.
De standvastigheid van Gaza bewijst dat de Palestijnen de interne basis van hun soevereiniteit behouden. Hun weigering zich over te geven heeft de Palestijnse kwestie terug op het wereldtoneel gebracht en de koloniale fundamenten van de westerse wereldorde blootgelegd. Erkenning op westerse voorwaarden is een nieuwe poging om de strijd om Palestijnse soevereiniteit in te dammen.
Ware erkenning zal niet komen door diplomatieke fraude of voorwaardelijke verdragen. Ze zal komen door de nederlaag van het zionisme en de ontmanteling van de imperiale orde die het in stand houdt. Alleen dan kan een sterk, verenigd en onafhankelijk Palestina ontstaan – niet als een geschenk van het imperialisme, maar als de soevereine uitdrukking van een Palestijns volk dat weigert zich te laten onderwerpen.
Oorspronkelijk gepubliceerd in The Anti-Imperialist Scholars Collective .
Bikrum Gill is lid van AISC.
__________________________________________________________________________________
[1] https://www.vox.com/politics/462322/palestinian-statehood-israel-annexation-unga .
[3] https://time.com/7319268/palestine-state-recognition-un-trump-netanyahu/ .
[4] https://al-shabaka.org/roundtables/statehood-without-liberation-europes-response-to-genocide/ .
[5] Zie Jean Bodin, Six Books of the Commonwealth , ingekort en vertaald door MJ Tooley (New York: Barnes & Noble, 1967).
[6] Siba Grovogui, Sovereigns, Quasi-Sovereigns, and Africans: Race and Self-Determination in International Law (Minnesota: University of Minnesota Press, 1996); zie ook Antony Anghie, Imperialism, Sovereignty, and the Making of International Law (Cambridge: Cambridge University Press, 2005).
[7] Anghie, op. cit
[8] Giovanni Arrighi, De lange twintigste eeuw: geld, macht en de oorsprong van onze tijd (Londen: Verso, 1994).
[9] Ik neem dit concept van ‘twee soevereiniteiten’ over van Anghie, op. cit.
[10] Arrighi, op. cit
[11] Ian Lustick, “Bouwen en gebouwd worden door: Israël en de verborgen logica van de ijzeren muur,” Israel Studies , 1, 1 (1996): pp. 196 – 223.
[12] https://www.foreignaffairs.com/israel/new-hamas-insurgency
[13] https://www.un.org/unispal/document/annex-new-york-declaration-06aug25/
[14] https://www.cnn.com/2025/09/23/middleeast/recognizing-palestinian-state-explainer-intl-latam
[15] Sam Moyo en Paris Yeros, “Landbezettingen en landhervorming in Zimbabwe: op weg naar een nationale democratische revolutie,” in Reclaiming the Land: The Resurgence of Rural Movements in Africa, Asia, and Latin America (Londen: Zed Books, 2005), pp. 165 – 208.
[16]Mahmood Mamdani, Noch kolonist noch inheems: het ontstaan en verdwijnen van permanente minderheden (Belknap Press, 2020).
[17] Peter Hallward, Damning the Flood: Haiti and the Politics of Containment (Londen: Verso, 2007).
