Nederlandse verkiezingen 2025: Liberaal Rob Jetten op weg om de volgende premier te worden

Rob Jetten – Volgens een voorlopige prognose heeft de gematigde partij D66 in Nederland onverwachts de anti-migratiepartij Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders verslagen in een spannende stemming.

Rob Jetten is in de poleposition om de volgende premier van Nederland te worden, nadat zijn liberale partij D66 woensdag een verbluffende uitslag behaalde bij de verkiezingen. 

D66 ligt op koers voor 26 zetels, gelijk aan de Partij voor de Vrijheid (PVV) van extreemrechts Geert Wilders, volgens een bijgewerkte voorlopige prognose van het Nederlandse persbureau ANP . Dat zou D66 in een sterke positie brengen om de volgende regering te leiden, omdat andere partijen hebben aangegeven niet met Wilders te willen samenwerken. 

“Het is ons gelukt!”, riep Jetten eerder op de avond zijn luidruchtige achterban toe in universiteitsstad Leiden, nadat een exitpoll van Ipsos I&O, uitgevoerd in opdracht van de omroepen NOS en RTL, voorspelde dat het met 27 zetels op de eerste plaats zou eindigen. “We hebben het beste resultaat ooit voor D66 behaald.”

De verwachte resultaten weerspiegelen de diepe verdeeldheid in de Nederlandse samenleving. Een groot aantal kiezers steunt D66 en haar gematigde leider Jetten, die zichzelf profileerde als anti-Wilders. Een even grote groep kiezers steunt de partij van Wilders.

D66 maakte de afgelopen weken een sterke opmars, onder leiding van de 38-jarige oud-Klimaatminister Jetten. Met een pro-EU, klimaatbewuste agenda positioneerde de partij zich als een gematigd alternatief voor zowel de partij van Wilders als de traditionele conservatieven.

Volgens de laatste voorlopige prognose van het ANP, die de eerdere exitpolls weerspiegelde, zullen de centrumrechtse liberalen van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) naar verwachting derde worden met 22 zetels. GroenLinks-Arbeid-Nederland zal naar verwachting 20 zetels winnen, een teleurstellende prestatie die leidde tot het aftreden van leider Frans Timmermans. Het centrumrechtse Christen Democratisch Appèl (CDA) ligt op koers voor 18 zetels, een herstel ten opzichte van 2023.

Mochten deze voorspellingen aan het eind van de avond uitkomen – en exitpolls zijn historisch gezien een goede graadmeter voor de uiteindelijke Nederlandse verkiezingsuitslagen – dan zou dat een enorme klap zijn voor linkse kiezers die hadden gehoopt dat de frustratie onder de bevolking over de voormalige extreemrechtse regering hen naar de overwinning zou leiden.

Binnenkort beginnen de lastige coalitieonderhandelingen, waarbij Jetten waarschijnlijk als eerste een poging zal wagen om een ​​regering te vormen, ongeacht of D66 of de PVV uiteindelijk als eerste eindigt. De grote partijen hebben deelname aan een coalitie met Wilders namelijk uitgesloten.

De liberalen waren op hun beurt opgetogen over de verbluffende sprong die hun partij had gemaakt om mogelijk de volgende Nederlandse regering te leiden.

De verkiezingskijkerspartij van D66 verwelkomde de eerste exitpoll met luid gejuich, terwijl de menigte scandeerde “het  is  mogelijk” — de campagneslogan van de partij.

“Eén ding is zeker”, zei Jetten. “Miljoenen Nederlanders hebben vandaag een bladzijde omgeslagen: ze hebben afscheid genomen van de politiek van negativiteit, van haat.” In plaats daarvan kozen mensen voor positiviteit en vooruitgang, voegde hij eraan toe.

Trotse Wilders

De verkiezingen vinden slechts twee jaar na de laatste stemming in Nederland plaats, toen de extreemrechtse PVV  een verrassende overwinning behaalde en voor het eerst een gelijk deel van de macht kreeg.

De daaropvolgende regering onder leiding van de PVV, waar ook de liberale VVD, het centristische Nieuw Sociaal Contract en de populistische Boeren-Burgerbeweging deel van uitmaakten, werd gekenmerkt door onderlinge strijd en  viel binnen een jaar  uiteen toen Wilders zijn partij uit de coalitie terugtrok vanwege een geschil over het asielbeleid.

Migratie en de  ernstige woningcrisis in Nederland  waren hot topics in de aanloop naar de verkiezingen van woensdag. Maar de campagnes draaiden ook om de kwestie van een stabiel leiderschap, waarbij partijen stelling namen tegen de anti-migratiepartij PVV en verdere samenwerking met Wilders uitsloten.

De extreemrechtse leider toonde zich woensdagavond opstandig, ondanks een daling in zijn steun ten opzichte van de vorige nationale verkiezingen.

“De kiezer heeft gesproken. We hadden gehoopt op een andere uitkomst, maar we hebben standgehouden. We zijn vastberadener dan ooit en nog steeds de tweede, en misschien zelfs de grootste, partij van Nederland”, schreef hij op sociale media .

Het einde voor Timmermans

In heel Nederland reageerden partijleden met een mengeling van vreugde en ontzetting op de verwachte uitslag.

Het CDA barstte in een strandtent in Den Haag in gejuich uit toen de achterban zag dat ze volgens de exitpoll bijna vier keer zoveel zetels in de Tweede Kamer zouden krijgen, van vijf naar negentien.

Voormalig CDA-minister van Landbouw Gerda Verburg vertelde dat ze blij was met het resultaat: “Nu kunnen we weer beginnen met het bouwen van een rustigere, stabiele politiek.” Ze voegde eraan toe dat ze opgelucht was dat de PVV van Wilders niet “nog groter” was geworden.

Op het hoofdkwartier van de conservatieve liberale partij VVD liep leider Dilan Yeşilgöz het podium op terwijl ze haar naam scandeerde. Dit staat in schril contrast met eerdere geruchten dat ze wellicht zou moeten aftreden als de partij grote verliezen zou lijden.

In een gesprek presenteerde ze de eerste resultaten als een mandaat voor een centrum-rechtse agenda: “Op basis van deze [vroege] resultaten heeft Nederland gekozen voor een centrum-rechtse koers, waarbij we ons echt inzetten voor een sterke defensie-sector, een sterke economie en lagere belastingen.”

Gevraagd naar de schijnbare tegenstrijdigheid van het vieren ondanks een bescheiden zetelverlies, antwoordde Yeşilgöz: “De peilingen van de afgelopen maanden waren niet zo gunstig voor de VVD. Als je ziet hoe we ons daarvan hebben hersteld, dan is er reden om te spreken van een prachtig feest.”

Fans van de alliantie GroenLinks-Arbeid, die bijeen waren in de grote Maassilo in Rotterdam, werden stil nadat de exitpoll aantoonde dat de gezamenlijke partij ondermaats had gepresteerd. Ze hadden zetels verloren ten opzichte van de vorige verkiezingen en waren minder goed dan voorspeld in de meest recente peilingen.

Het enthousiasme was al gegroeid vóór de exitpoll, in een rood-groen verlichte locatie waar de aanwezigen rode- en groene shotjes kregen geserveerd. Maar de stemming was snel omgeslagen.

Hun teleurstelling werd nog groter door een andere klap: Timmermans, de leider van de alliantie en voormalig vicevoorzitter van de Europese Commissie en klimaatchef,  kondigde zijn aftreden  aan als partijleider.

“Het is duidelijk dat ik, om welke reden dan ook, mensen niet heb kunnen overtuigen om op ons te stemmen”, aldus Timmermans.