Trump stuurt een duidelijke boodschap naar het Hooggerechtshof: ik ben de wet

Trump beschouwt het hoogste gerechtshof van het land als een stempelmachine, niet als een gelijkwaardige tak van de overheid.

In Donald Trumps ogen is hij de staat, en rechtvaardigheid is alles wat zijn belangen dient. Dit is de logica van absolute monarchen, dictators en tirannen, en hoewel het lijnrecht ingaat tegen de Grondwet en de grondbeginselen van Amerika, zorgt de president ervoor dat hij dit ten volle tentoonspreidt.

Na de uitspraak van het Hooggerechtshof op 20 februari, waarbij met 6 tegen 3 stemmen veel van Trumps importheffingen ongrondwettelijk en illegaal werden verklaard , reageerde de president woedend . Hij viel de zes rechters die tegen hem oordeelden aan – de liberalen Sonia Sotomayor, Elena Kagan en Ketanji Brown Jackson, samen met de conservatieven Neil Gorsuch, Amy Coney Barrett en opperrechter John Roberts – en noemde hen “een schande voor ons land”. 

Maar hij uitte zijn bijzondere minachting voor Gorsuch en Barrett. “Ze zijn zeer onpatriottisch en ontrouw aan onze Grondwet”, zei Trump over de twee rechters, die hij beiden had benoemd. “Het is mijn mening dat het hof is beïnvloed door buitenlandse belangen en een politieke beweging die veel kleiner is dan men ooit zou denken.” Later zei hij dat hun families zich zouden moeten schamen.

Trump beschouwt de rechtbanken als zijn persoonlijke dienaren, niet als een gelijkwaardige tak van de overheid. Door de rechters aan te vallen en te suggereren dat ze pionnen zijn van een niet-bestaande buitenlandse samenzwering, brengt hij tegelijkertijd hun veiligheid in gevaar en ondermijnt hij de Grondwet door te suggereren dat ze verraders zijn die buitenlandse belangen dienen, waardoor hun positie onrechtmatig wordt.

Trump heeft het Hof ook publiekelijk berispt, zij het in minder persoonlijke bewoordingen, tijdens zijn State of the Union-toespraak op dinsdagavond . De rechters keken met een strak gezicht toe terwijl hij hun “ongelukkige betrokkenheid” bij de “teleurstellende uitspraak” betreurde, die de hoeksteen van zijn economische agenda had verbrijzeld. De president beweerde dat hij van plan is oudere en veel krachtigere wetten te gebruiken om zijn wereldwijde tariefprogramma te herstellen . Maar volgens juridische experts zijn Trumps nieuwe tarieven – die hij na de uitspraak van het Hof invoerde, eerst met 10% en vervolgens met 15% – ook illegaal .

In zijn boek uit 1941 over de opkomst van de nazi’s en hoe zij de wet misbruikten, beschreef de Joodse rechtsgeleerde Ernst Fraenkel dergelijk gedrag – van een leider die zijn bondgenoten beschermt en tegelijkertijd zijn vermeende vijanden straft – als de ‘dubbele staat’. Dit systeem, zoals Pema Levy  in Mother Jones uitlegde , is ‘dubbelzijdig: het wordt gekenmerkt door een tweedeling in de wetgeving, maar ook door de façade van normaliteit die het feit van een autoritaire staat verhult.’ 

Trump ziet het Hooggerechtshof als een middel om zijn agenda te bekrachtigen en zijn aanvallen op de democratie “legaal” te maken, zoals toen de rechtse rechters oordeelden dat de president koninklijke bevoegdheden heeft , zolang hij zich maar beroept op “presidentiële verantwoordelijkheden”. Maar wanneer een meerderheid van de rechters het niet met hem eens is of zich tegen hem verzet, wordt het Hof een vijand.  

Naast zijn aanvallen op rechters van het Hooggerechtshof, Democraten en Amerikaanse instellingen, waaronder de media, die zijn tweede ambtstermijn kenmerken, heeft Trump, zoals Levy het verwoordt, “de meeste mensen een gevoel van normaliteit laten ervaren, terwijl bijvoorbeeld buitenlandse studenten zoals Rümeysa Öztürk en houders van een groene kaart zoals Mahmoud Khalil kunnen worden vastgehouden vanwege hun meningsuiting. Amerikanen en immigranten kunnen allebei geterroriseerd worden door ICE , de door de federale overheid losgelaten immigratiedienst, als ze Spaans spreken, er niet-blank uitzien of toevallig op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn…”

Rechtspraak is in Amerika natuurlijk nooit blind geweest . Maar Trump en zijn naaste kring, samen met anderen die zijn gunst hebben weten te winnen , hebben die heilige maatschappelijke mythe aan diggelen geslagen. Hij heeft geprobeerd de Verenigde Staten – en vooral het rechtssysteem – naar zijn eigen beeld te hervormen.

Het meest flagrante voorbeeld hiervan was op 19 februari, toen een enorm spandoek met Trumps gezicht erop werd uitgerold aan de buitenkant van het ministerie van Justitie, met de tekst “Make America Safe Again”, de slogan van de massale deportatiecampagne van de regering. Soortgelijke spandoeken hangen ook buiten het ministerie van Arbeid en andere federale gebouwen in Washington D.C., als symbool voor wat er bij het Hooggerechtshof en in de rest van het land gebeurt.

In Florida heeft Aileen Cannon, een federale rechter die door Trump is benoemd, zich in de zaak rond de geheime documenten consequent meer als Trumps persoonlijke advocaat gedragen dan als een neutrale rechter. Haar meest recente blijk van loyaliteit aan Trump kwam maandag, toen ze de publicatie van het rapport van voormalig speciaal aanklager Jack Smith over zijn onderzoek naar de zaak permanent verbood . Cannon is van mening dat Smith onrechtmatig was benoemd toen hij het rapport opstelde.

In januari werden de onafhankelijke zwarte journalisten Don Lemon en Georgia Fort gearresteerd door federale agenten, zogenaamd omdat ze een rechtse kerk in St. Paul, Minnesota, hadden verstoord als onderdeel van een protest tegen de immigratiedienst (Immigration and Customs Enforcement). Maar Lemon en Fort namen niet deel aan het protest. Ze waren verslaggevers die gebruik maakten van hun grondwettelijk beschermde recht op vrije meningsuiting, zoals vastgelegd in het Eerste Amendement .

Tijdens een persconferentie over verkiezingsveiligheid zei minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem dat het haar taak is ervoor te zorgen dat “de juiste mensen stemmen” en “de juiste leiders kiezen om dit land te leiden”. Haar bedoeling was niet vaag of subtiel: die “juiste leiders” en kiezers zijn aanhangers van Trump en MAGA.

Volgens berichten van voormalig Salon-journalist Roger Sollenberger en NPR onderdrukt het ministerie van Justitie actief bewijsmateriaal over Trumps vermeende betrokkenheid bij het Epstein-schandaal door documenten met betrekking tot de president achter te houden en te verwijderen. Het gaat onder meer om documenten van een slachtoffer van Epstein die beweert slachtoffer te zijn geweest van een gewelddadige seksuele aanval door Trump. (Het feit dat iemand in de Epstein-dossiers wordt genoemd , betekent niet noodzakelijkerwijs dat hij schuldig is aan een misdrijf.)

Onder Trump is de dubbele rechtsstaat geen waarschuwing meer. Het wordt in rap tempo de norm – en we zien de gevolgen in wat is uitgegroeid tot een regelrechte legitimiteitscrisis in de Verenigde Staten.

De Amerikaanse bevolking verliest, in grote mate, het vertrouwen in haar regering . Dit geldt ook voor het Hooggerechtshof, dat historisch gezien de meest vertrouwde democratische instelling van het land was, maar nu veel van zijn prestige en respect heeft verloren. Een peiling van Pew uit augustus 2025 laat zien dat iets minder dan de helft van de Amerikanen een positieve mening over het hof heeft. Dit is een dramatische daling van 22% ten opzichte van 2020.

Het tijdperk Trump is een grote stresstest geweest voor de democratische instellingen van Amerika, die grotendeels gefaald hebben. Op staats- en federaal niveau hebben de rechtbanken een belangrijke rol gespeeld in de afwijzing van Trumps autoritaire campagne, maar hun uitspraken hebben beperkte handhavingskracht wanneer de regering weigert zich eraan te houden.

Intussen zouden het Amerikaanse volk en de leiders die na Trump de zware, decennialange taak van democratische vernieuwing op zich zullen nemen, de wijsheid van opperrechter Robert H. Jackson nog eens moeten overdenken . “De meest verwerpelijke vormen van onderdrukking zijn die welke zich voordoen als rechtvaardigheid,” waarschuwde hij. “Het gezond verstand van de mensheid vereist dat de wet niet beperkt blijft tot de bestraffing van kleine misdrijven begaan door gewone mensen. Ze moet ook mensen treffen die over grote macht beschikken.” 

Om deze duistere tijd te overleven en er uiteindelijk te zegevieren, moeten wij Amerikanen de basisprincipes van democratie en de rechtsstaat opnieuw leren en ons eigen maken. Denk hierbij aan verantwoording, transparantie en het dienen van het algemeen belang – kwaliteiten die veel te veel van ons, onze leiders en andere elites, zijn vergeten of nooit hebben geleerd.