Trumps deportaties naar derde landen uitgelegd

Deportaties  Eerst was er die megagevangenis in El Salvador, nu wordt Afrika een stortplaats voor illegale migranten die misdaden hebben gepleegd. Hoe de president en het Hooggerechtshof het onmenselijke normaliseren.

Deportaties vanuit derde landen naar arme Afrikaanse landen, en met name naar mislukte staten, zijn gewoon onmenselijk. Maar Trump gebruikt het continent als een “stortplaats” voor migrantencriminelen die hij wil deporteren. Hij heeft al migrantencriminelen naar het gevaarlijke Zuid-Soedan gestuurd, met de goedkeuring van het Hooggerechtshof – althans voorlopig. En nu heeft hij daar het kleine koninkrijk Eswatini aan toegevoegd. Daarmee is de overdracht vanuit de VS bevestigd van vijf migrantencriminelen die staatsburgers waren van Vietnam, Jamaica, Cuba, Jemen en Laos.

Ondertussen bevindt de praktijk zich, zoals de Pulitzerprijs-winnende journalist Walter Pincus opmerkt , in een ‘juridisch niemandsland’.

Eswatini, bekend onder de voormalige officiële naam Swaziland, is een geheel door land omgeven land in zuidelijk Afrika, geregeerd door de 57-jarige polyamoreuze koning Mswati III, de laatste absolute monarch van het continent. Mswati’s familie telt 15 vrouwen. Hij geniet van een weelderige levensstijl, terwijl de meeste van de 1,2 miljoen inwoners van het land arm zijn. De Wereldbank meldde dat meer dan de helft van de 1,2 miljoen inwoners van Eswatini rondkomt van minder dan $4 per dag. Ramza Matimela, secretaris-generaal van de Swaziland Liberation Movement, die nu in ballingschap in Ierland woont, noemde de koning “een hebzuchtige leider die alles voor zichzelf wil vergaren…”

” De Amerikaanse regering ziet ons als een criminele vuilnisbelt en ondermijnt [de bevolking van Eswatini]”, aldus Wandile Dludlu, een pro-democratische activist en vicevoorzitter van de belangrijkste oppositiebeweging van het land, die door de koning is verboden.

Geen wonder dat het ministerie van Buitenlandse Zaken Amerikanen adviseert extra voorzichtig te zijn bij een bezoek aan Eswatini vanwege criminaliteit en burgerlijke onrust. In het  mensenrechtenrapport van het ministerie uit 2023 over Eswatini werd melding gemaakt van “geloofwaardige meldingen van: willekeurige of onwettige executies, waaronder buitengerechtelijke executies; marteling en wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing door de overheid.”

De binnenkomende gedeporteerden zullen de berucht overbevolkte gevangenissen alleen maar verder vergroten. Cijfers tonen aan dat de gevangenissen in Eswatini   op meer dan 170 procent van hun capaciteit draaien .

Er is geen overeenkomst naar voren gekomen die voorziet in de deportatie van criminele migranten uit de VS naar Eswatini. Toch is het veilig om te veronderstellen dat er wel wat geld is overgegaan, zoals de deal van 6 miljoen dollar afgelopen februari met El Salvador om 300 Venezolaanse gedeporteerden naar dat land te sturen. Zal de betaling via een crypto-onderneming of een staatsinvesteringsfonds verlopen? Met kleine economieën en een wanhopig arme bevolking zijn Afrikaanse landen zoals Eswatini en Zuid-Soedan een doorn in het oog van een intimiderend Witte Huis dat zijn wil wil opleggen.

Tricia McLaughlin, adjunct-secretaris voor Publieke Zaken van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, beschreef de vijf die naar Eswatini werden gestuurd als “individuen die zo uitzonderlijk barbaars waren dat hun thuislanden weigerden hen terug te nemen”. Ze voegde eraan toe: “Deze perverse monsters terroriseren Amerikaanse gemeenschappen, maar dankzij POTUS [president Trump] en [minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi] Noem zijn ze van Amerikaanse bodem verdwenen.”

Je zou denken dat Amerikaanse gevangenissen hiertoe in staat zouden zijn zonder de noodzaak tot uitlevering aan derde landen . De migranten zijn niet “barbaarser” of “verdorvener” dan onze algemene gevangenispopulatie.

Het is waar dat de “verdorven” vijf in de Verenigde Staten veroordeeld waren voor ernstige misdrijven, en velen hadden hun straf al uitgezeten of stonden op het punt die uit te zitten. Maar er is geen verklaring van het Witte Huis waarom ze na hun vrijlating niet naar huis konden worden gestuurd, of misschien naar een minder gevaarlijke locatie.

Dan is er nog de groep die bekendstaat als de ‘Zuid-Soedanese Acht’. Eén kwam uit Zuid-Soedan, maar de anderen kwamen uit Cuba, Mexico, Laos, Myanmar, Soedan en Vietnam.

Volgens de Immigratiewet kan de overheid een zogenaamde “uitzetting uit een derde land” uitvoeren, maar alleen onder strikte omstandigheden. Dergelijke uitzettingen zijn alleen toegestaan nadat de overheid alle in de wet genoemde alternatieven heeft overwogen en heeft vastgesteld dat ze allemaal “onuitvoerbaar, onwenselijk of onmogelijk” zijn.

Niet-burgers die met uitzetting worden bedreigd, kunnen, als ze de kans krijgen, aanvoeren dat er gegronde redenen zijn dat ze in het beoogde derde land gevaar lopen op marteling of wrede bestraffing.

Op 20 mei hield de Amerikaanse districtsrechter Brian Murphy in Massachusetts, die in april een tijdelijk contactverbod uitvaardigde dat deportaties van migranten uit de VS naar andere landen dan hun eigen land verbood, een spoedzitting over de South Sudan Eight. Een advocaat van de gedeporteerde uit Vietnam zei dat zijn cliënt minder dan 24 uur van tevoren op de hoogte was gesteld van zijn uitzetting en dat hij deze niet in zijn moedertaal kon aanvechten.

De volgende dag oordeelde rechter Murphy dat de Zuid-Soedanese Acht onder zijn bevel van april vielen dat de deportatie van migranten verbood en dat ze vastgehouden moesten worden voor verhoren. Als gevolg van het bevel van rechter Murphy werd het vliegtuig dat de migranten van Texas naar Zuid-Soedan vervoerde omgeleid naar een Amerikaanse militaire basis in Djibouti, Afrika . Daar bleven de acht wekenlang onder bewaking, terwijl de regering-Trump hun verzet tegen Murphy’s contactverbod voorlegde aan de schaduwcommissie van het Hooggerechtshof, waar zelden een volledige briefing, mondelinge behandeling of een mening wordt gegeven over de reden voor de uitkomst.

Op 23 juni vernietigde het Hof met een stemming van 6 tegen 3 de uitspraak van rechter Murphy, die de overheid verplichtte om deportaties uit derde landen te stoppen totdat er een regeling was getroffen in de lopende rechtszaak over de vraag of migranten een ‘betekenisvolle kans’ moeten krijgen om aan de autoriteiten te vertellen welke risico’s ze lopen bij deportatie naar een derde land.

De supermeerderheid gaf geen redenering. Maar rechter Sonia Sotomayor, gesteund door de rechters Kagan en Jackson, was het er niet mee eens in een 18 pagina’s tellende opinie die begon met de spreuk: “In zaken van leven en dood is het het beste om voorzichtig te werk te gaan.”

Sotomayor erkende eerst dat de regering-Trump twee gerechtelijke bevelen in de zaak had genegeerd: “Zelfs als de betreffende bevelen onjuist waren, had de regering de plicht ze op te volgen totdat ze door middel van een ordelijke en correcte procedure werden ingetrokken. Dat principe vormt een hoeksteen van de rechtsstaat. Het wangedrag van de regering bedreigt deze tot in de kern”, schreef ze.

Sotomayor vervolgde:

In plaats van onze collega’s van de lagere rechtbanken toe te staan deze belangrijke rechtszaak met de zorg en aandacht te behandelen die het duidelijk vereist [waarmee de onderliggende kwestie van het vereisen van een mogelijkheid om deportatie aan te vechten], grijpt dit Hof nu in om de regering noodhulp te verlenen in verband met een bevel [ Murphy’s tijdelijke contactverbod ] dat zij herhaaldelijk heeft genegeerd. Ik kan mij niet vinden in zo’n grove schending van de discretionaire bevoegdheid van het Hof.

Terwijl de Zuid-Soedanese Acht zich nu in dat land bevinden en een onbekend lot tegemoet gaan, blijft de zaak voor de rechtbank of de regering verplicht is om potentiële gedeporteerden uit derde landen de mogelijkheid te bieden bezwaar te maken. Natuurlijk kan het allemaal inmiddels irrelevant zijn.

Het Hooggerechtshof gaf de regering groen licht. Advocaten van de migranten hadden betoogd dat de “levens en veiligheid van de mannen… onmiddellijk in gevaar zijn”, en betoogden dat het beleid zowel de Grondwet als de wet schendt. In 1998 nam het Congres de Foreign Affairs Reform and Restructuring Act aan om de bevelen uit te voeren. De wet bepaalt dat “[h]et beleid van de Verenigde Staten is om geen enkele persoon uit te zetten, uit te leveren of anderszins onvrijwillig terug te sturen naar een land waar er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat die persoon het risico loopt te worden gemarteld.”

Sotomayor benadrukte de mogelijke schade voor de betrokken immigranten, iets wat het Hof negeerde. Zuid-Soedan is een door oorlog verscheurd land dat “het ministerie van Buitenlandse Zaken te onveilig acht voor iedereen behalve voor het meest cruciale personeel.”

Ondertussen zullen de uitleveringen aan gevaarlijke derde landen waarschijnlijk doorgaan. Als de migrantenklasse uiteindelijk de overhand krijgt, is het te laat voor degenen die naar landen als Eswatini en Zuid-Soedan zijn gestuurd. (Trump heeft deze maand tijdens een  top  met West-Afrikaanse landen in het Witte Huis deportatieovereenkomsten met derde landen besproken met de leiders van Liberia, Senegal, Guinee-Bissau, Mauritanië en Gabon.)

Trumps grenscommissaris Tom Homan zei dat de regering hoopt overeenkomsten te sluiten met “veel landen” om gedeporteerde migranten te accepteren.

“Als er een significante bedreiging voor de publieke opinie of de nationale veiligheid is, is één ding zeker: ze lopen niet rond op straat in dit land. We vinden wel een derde, veilige natie waar we ze naartoe kunnen sturen, en dat doen we”, aldus Homan. Wat een “veilige natie” is, hangt uiteraard af van de toeschouwer.

George Orwell schreef dat het woord ‘fascisme’ ‘geen enkele betekenis meer heeft, behalve in zoverre het ‘iets onwenselijks’ betekent.’ Volgens die definitie is wat Trump doet puur fascisme.